Ata-babalarymyz çylşyrymly şekilleri baryp 51 müň ýyl mundan ozal çekip başlapdyrlar

  • 09.07.2024 10:24
  • 10k+

Awstraliýaly alymlar Indoneziýanyň Sulawesi adasynda ýaşy 51 müň ýyldan gowrak bolan gaýa suratlaryny tapdylar. Nature žurnalynda çap edilen barlagyň netijeleri irki sungatyň taryhyna gaýtadan göz aýlamaga mejbur edýär.

Bu açyş Maros-Pangkep gowaklar toplumynda we Leang Karampuang gowagynda edildi.
Ozal gaýa suratlarynda ilkinji kompozisiýalar 10-14 müň ýyl ozal peýda bolupdyr diýip hasaplanylýardy. Emma Sulaweside awçylaryň we babirussa doňuzlarynyň şekilleri ýaly, täze tapyndylar ata-babalarymyzyň kompozisiýa döretmek sungatyny has ir özleşdirendigini subut edýär.
Barlagçylar ýerdäki hekli gatlaklary öwrenmek bilen, suratlaryň ýaşyny kesgitlemek üçin radiouglerod sene kesgitleýiş usulyny ulandylar. Tapyndylar gadymy suratkeşleriň eýýäm 51 000 ýyl ozal wakany beýan edip biljek çylşyrymly şekilleri döredip başlandyklaryny görkezýär.
Bu açyş irki sungatyň ösüşi baradaky nazaryýetleri puja çykaryp, adamzat medeniýetiniň taryhdan öňki döwürde nähili ösendigi barada täze sowallary döredýär.


19.01.2026 14:39
11k+

Alymlar bedeniň garramaga başlaýan takyk ýaşyny anykladylar

Finlýandiýaly we şwesiýaly alymlar durmuş ýörelgesiniň saglyga iň güýçli täsir edýän döwrüni we garramanyň ilkinji alamatlarynyň haçan ýüze çykýandygyny öwrendiler. Finlýandiýada geçirilen barlaglar bedeniň 36-46 ýaş aralygynda has duýgur bolýandygyny görkezdi...

18.01.2026 16:06
5.3k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

18.01.2026 15:22
5.4k+

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

18.01.2026 15:13
3.3k+

Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar...