Awstraliýada 45 000 ýyl ozal ýitip giden äpet “gazyň” kelleçanagy tapyldy

  • 10.06.2024 13:28
  • 17k+

Awstraliýaly alymlar 45 000 ýyl ozal ýaşap geçen äpet guşuň - Genyornis newtoni-niň oňat saklanyp galan kelleçanagyny tapdylar.

Şu wagta çenli äpet "gazyň" daşky görnüşi we aýratynlyklary baradaky maglumatlar daşa öwrülen bölek galyndylarynyň beýany bilen çäklenýärdi. 2019-njy ýylda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde tapylan kelleçanak Flinders uniwersitetiniň barlagçylaryna bu uçmaýan guşuň daşky görnüşini we endiklerini täzeden dikeltmäge mümkinçilik berdi.
Genyornis newtoni-niň beýikligi 2 metre ýetipdir we ullakan tumşugy, kellesinde süňkden kekeji we totyny ýatladýan çüňki bolupdyr. Alymlaryň pikiriçe, guş ýerde hem suwda ýaşapdyr, ýumşak ösümlikler we miweler bilen iýmitlenipdir.

“Gysgaça aýdanymyzda, täze kelleçanagy bir ýere düzüp-jemlemek bilen,  bu görnüşiň äpet gazdygyny görkezýän tapmaçany çözüp başladyk. Genyornis newtoni-niň totynyňky ýaly, ýöne şekili boýunça gazy ýatladýan beýik we çeýe ýokarky äňi bolupdyr, damagy giň eken, dişlände gaty dişläpdir, ýumşak ösümlikleri we miweleri kentlewügi bilen owmaçlap iýipdir" – diýip, barlagyň şärikdeş awtory Fibi Makinerni belleýär.

Guşuň içki gulagynyň süňküniň ol kellesini suwa çümdürende  gulaga we bokurdaga suw girmekden goraýan şekilli bolmagy oňa ýarym suw durmuşyny alyp barmaga kömek edipdir.
Genyornis newtoni-niň we Awstraliýanyň megafaunasynyň beýleki wekilleriniň ýitip gitmegini yklyma ilkinji adamlaryň gelmegi we tokaý ýangynlary sebäpli ýaşaýyş şertleriniň üýtgemegi bilen baglanyşdyrýarlar.


26.08.2025 13:37
8.7k+

Müsürde suwdan gadymy Kanopus şäheriniň bölekleri çykaryldy

Müsür häkimiýetleri Aleksandriýanyň golaýynda Abu-Kir aýlagynda ýerleşen suwa giden gadymy şäheriň böleklerini gury ýere çykardy diýip, The Guardian habar berýär. Bu Müsüri tas 300 ýyl dolandyran Ptolemeý nesilşalygynyň dolandyran we 600 ýyl töweregi ýurdy dolandyran Rim imperiýasynyň döwründe möhüm merkeze öwrülen Kanopus şäheri hasaplanýar...

26.08.2025 13:26
4.6k+

Paleontologlar dinozawrlaryň ýelken şekilli arkasy bolan täze görnüşini açdy

Paleontologlar dinozawrlaryň ýelken şekilli arkasy bolan täze görnüşini açdy. Istiorachis macarthurae adyny alan bu jandarlar 120 mln ýyldan gowrak ozal Angliýanyň günorta kenaryndan uzak bolmadyk ýerde ýaşapdyr diýip, Londondaky Tebigy taryh muzeýine salgylanyp, CNN habar berýär...

25.08.2025 13:04
3k+

Awstraliýada adam derisine has ýakyn deri nusgalary ösdürilip ýetişdirildi

Kwinslend uniwersitetiniň ýanyndaky Freýzer institutynyň barlaghanasyndan awstraliýaly alymlar ilkinji gezek doly derejede adam derisiniň gurluşyny gaýtalaýan deri nusgalaryny ösdürip ýetişdirdi. Bu barada ABC ýaýlym korporasiýasy habar berdi...

23.08.2025 12:32
5.5k+

Alymlar žiraflary dört görnüşe böldi

Halkara tebigaty goramak birleşigi (IUCN) žiraflary resmi taýdan dört görnüşe böldi. Ozal olaryň hemmesi bir görnüş diýlip hasaplanýardy diýip, Bi-bi-si belleýär. Indi ylym şu aşakdakylary tapawutlandyrýar: Demirgazyk...