Awstraliýada 45 000 ýyl ozal ýitip giden äpet “gazyň” kelleçanagy tapyldy

  • 10.06.2024 13:28
  • 16120
Awstraliýada 45 000 ýyl ozal ýitip giden äpet “gazyň” kelleçanagy tapyldy

Awstraliýaly alymlar 45 000 ýyl ozal ýaşap geçen äpet guşuň - Genyornis newtoni-niň oňat saklanyp galan kelleçanagyny tapdylar.

Şu wagta çenli äpet "gazyň" daşky görnüşi we aýratynlyklary baradaky maglumatlar daşa öwrülen bölek galyndylarynyň beýany bilen çäklenýärdi. 2019-njy ýylda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde tapylan kelleçanak Flinders uniwersitetiniň barlagçylaryna bu uçmaýan guşuň daşky görnüşini we endiklerini täzeden dikeltmäge mümkinçilik berdi.
Genyornis newtoni-niň beýikligi 2 metre ýetipdir we ullakan tumşugy, kellesinde süňkden kekeji we totyny ýatladýan çüňki bolupdyr. Alymlaryň pikiriçe, guş ýerde hem suwda ýaşapdyr, ýumşak ösümlikler we miweler bilen iýmitlenipdir.

“Gysgaça aýdanymyzda, täze kelleçanagy bir ýere düzüp-jemlemek bilen,  bu görnüşiň äpet gazdygyny görkezýän tapmaçany çözüp başladyk. Genyornis newtoni-niň totynyňky ýaly, ýöne şekili boýunça gazy ýatladýan beýik we çeýe ýokarky äňi bolupdyr, damagy giň eken, dişlände gaty dişläpdir, ýumşak ösümlikleri we miweleri kentlewügi bilen owmaçlap iýipdir" – diýip, barlagyň şärikdeş awtory Fibi Makinerni belleýär.

Guşuň içki gulagynyň süňküniň ol kellesini suwa çümdürende  gulaga we bokurdaga suw girmekden goraýan şekilli bolmagy oňa ýarym suw durmuşyny alyp barmaga kömek edipdir.
Genyornis newtoni-niň we Awstraliýanyň megafaunasynyň beýleki wekilleriniň ýitip gitmegini yklyma ilkinji adamlaryň gelmegi we tokaý ýangynlary sebäpli ýaşaýyş şertleriniň üýtgemegi bilen baglanyşdyrýarlar.


şu gün 14:51
2396

Alymlar žirafyň uzyn boýny baradaky nazaryýeti täzeden gözden geçirdiler

Uzak wagtlap žiraflaryň boýunlarynyň uzynlygy ýokardaky ýapraklara ýetmäge, şeýle hem erkek žiraflara bäsdeşleri bilen göreşmäge gerekligi bilen baglanyşdyrylýardy. Uzyn we güýçli boýunlaryň ejiz boýunly garşydaşlaryny...

şu gün 14:49
1405

Hytaýly alymlar adam derisiniň elektron taýyny döretdiler

Hytaýyň Singhua uniwersitetiniň alymlary bionik 3D arhitekturaly dünýäde ilkinji "elektron derini" döretdiler. Ol adamyň beden agzasynyň gurluşyna we wezipelerine öýkünýär. Science žurnalynda beýan edilen täze...

şu gün 14:47
3288

Alymlar ýertitremeleriň ýüze çykmagyna sebäp bolýan täze faktoryň üstüni açdylar

Braun uniwersitetiniň alymlary ýertitremeleriň ýüze çykmagyna täsir edýän täze bir faktory kesgitlediler. Nature žurnalynda çap edilen barlagyň netijesine görä, jaýryklaryň geometriýasy ýertitremeleriň güýjüne...

şu gün 12:13
2254

NASA 2026-njy ýylda adamlary Aýa uçurmak üçin zerur şertler barada gürrüň berdi

NASA 2026-njy ýylyň sentýabr aýynda adamlary Aýa düşürmek üçin ozal näbelli şerti yglan etdi. SpaceX şertnamasynyň meýilnamasyny ýerine ýetirmek üçin kriogen ýangyjyny Ýeriň orbitasyna geçirmeli we bu 2025-nji...