Alymlar Günüň “ýürek urgusy” bilen planetalaryň hereketiniň arasynda baglanyşyk tapdylar

  • 06.06.2024 14:50
  • 8671
Alymlar Günüň “ýürek urgusy” bilen planetalaryň hereketiniň arasynda baglanyşyk tapdylar

Alymlar öňräkden bäri Günüň Şwabeniň sikli diýip atlandyrylýan 11 ýyllyk işjeňliginiň syryny açmaga synanyşýarlar. Täze barlag bu sikle (aýlawa), şeýle-de Günüň beýleki sikllerine ýyldyzyň diňe bir öz içindäki  prosesleriň däl, eýsem, Gün ulgamynyň planetalarynyň hereketiniň hem täsir edip biljekdigini çaklaýar diýip, ScienceAlert ýazýar.

Gelmgols Drezden-Rossendorf adyndaky Merkeziň laboratoriýasynyň fizigi Frank Stefaniniň ýolbaşçylygyndaky barlagçylar topary Günüň, Weneranyň, Ýeriň we Ýupiteriň arasyndaky dartyş güýjüniň Gün siklleriniň sinhronlaşmasynda rol oýnap biljekdigini çaklaýar.
Täze çaklama görä, Günüň iň pes döwründe her 11,07 ýyldan bu üç planeta bir hatara düzülip, Güni özüne dartyş güýjüni artdyrýar. Bu täsir, şeýle seredeňde, gowşak hem bolsa, Günüň sikllerini sinhronlap, onuň içki güýjüne täsirini ýetirip bilýär.
Şeýle hem, barlagçylar bu üç planetanyň islendik ikisiniň deňleşmeginiň Gün sikllerine täsir edip biljek derejede güýçli bolup biljekdigini anykladylar.
Alymlar tarapyndan geçirilen matematiki modelirleme olaryň gipotezasynyň Şwabeniň 11 ýyllyk siklini we Rigeriň, takmynan,150-160 gün dowam edýän gysga  sikllerini düşündirip biljekdigini görkezdi.
Elbetde, Gün örän uly we çylşyrymly ulgam, şonuň üçin planetalar onuň  aýlawlaryna täsir edýänem bolsalar, bu ýagdaýyň bary-ýogy diňe bir bölegidir. Emma gabat gelmeler olary äsgermezlik ederden juda takyk diýip, alymlar belleýärler.

"Diňe elimizde maglumatlar has köp bolan ýagdaýynda biz 100% ynamly bolup bileris, ýöne bu çaklamany goldaýan deliller gaty güýçli" - diýip, Frank Stefani sözüni jemleýär.


düýn 18:20
9448

107 sany ýaş alym Türkmenistanda ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijisi boldy

Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanyň ýaşlarynyň arasynda ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň jemleri hakynda Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, ýaş alymlaryň 107-si Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň...

düýn 15:29
6591

Ylmy açyş: Piller biri-birine at dakýarlar

Afrikadaky piller biri-birleri üçin özboluşly atlary oýlap tapyp, şolara seslenýärler. Bu barada Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edilen täze ylmy gözlegde aýdylýar. Kornell uniwersitetiniň gözlegçileri...

düýn 15:28
10024

Marsyň ekwatoryndan suw gyrpagy tapyldy

Barlagçylar garaşylmadyk açyş edip, Marsyň ekwatoryndan suw gyrpagyny tapdylar. Ozal Gün radiasiýasynyň derejesiniň ýokarydygy we atmosferanyň dykyz däldigi sebäpli bu ýerde suw gyrpagynyň emele gelmeginiň mümkin...

düýn 07:23
6367

Türkmenistanyň Prezidenti ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijilerini gutlady

Prezident Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanyň ýaşlarynyň arasynda ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijilerini gutlady. "Bilim we ylym ulgamlarynda utgaşykly alyp barýan düýpli özgertmelerimiziň netijesinde...