Astanada Merkezi Aziýa ýurtlarynyň durnukly ösüş boýunça halkara komissiýasynyň mejlisi geçirilip, bäş gatnaşyjy ýurduň ekologiýa ministrlikleriniň wekilleri Aral deňziniň suwunyň azalmak meselesi we onuň netijeleri, hususan-da, duz tupanlary babatda pikir alyşdylar. Bu barada MIR 24 habar berýär.
Aralyň düýbüniň çölleşmegi sebäpli ýüze çykýan duz tupanlary sebit üçin düýpli ekologiýa howpuny döredýär. Guran deňizden ýokary göterilýän tozan ekinleri ýok edýär, mallary iýmitden mahrum edýär we Aralýaka ýaşaýjylarynyň saglygyna ýaramaz täsir edýär.
Gazagystan bu hadysa bilen göreşmek boýunça eýýäm çäreleri görýär. Ol ýerde guýy burawlandy we Aralyň guran düýbünde oazis döretmäge synanyşylýar. Şeýle-de, ýerli şertlere uýgunlaşdyrylan nahallary ösdürmek üçin nahalhana döretmek meýilnamasy bar.
Bu ugurda Özbegistanyň tejribesi hem üns bererliklidir. Geçen ýylyň ahyrynda Aralyň guran düýbüniň iki million gektar ýerinde sazak ekildi.
“Ýaşy 10 ýyla barabar bolan bir düýp sazak iki tonna çägäni saklamaga ukyply. Eger bu sazaklar bolmadyk bolsa, çäge, duz we tozan howa ýokary galyp, uzak aralyklara ýaýrap giderdi. Tokaýlyklaryň döredilen ýerlerinde çägeleriň, tozanlaryň we duzlaryň sowrulmagy 50-60% azaldy” – diýip, Özbegistanyň Tokaý hojalygynyň ylmy-gözleg institutyndan professor Zinowiý Nowiskiý belledi.
Gazagystan Özbegistanyň tejribesini özleşdirmegi meýilleşdirýär. 2025-nji ýylyň ahyryna çenli iki ýurt bilelikde Aralyň çäginde çöl ösümlikleriniň tas iki million nahalyny oturdar.
Mundan başga-da, ýakyn wagtda Gazagystanda dört milliondan gowrak sazak nahalyny ösdürip ýetişdirmek üçin agaç nahalhanasy dörediler.
Astanadaky mejlisde ekologlar Türkmenistandan, Gyrgyzystandan we Täjigistandan kärdeşleri şeýle başlangyçlara goşulmaga çagyrdylar. Komissiýanyň indiki mejlisi Duşenbede geçiriler.
