Biologlar ilkinji gezek 3D çap enjamynda işleýän beýni dokumalaryny çap etdiler

  • 05.02.2024 18:40
  • 4.9k+

Alymlar ilkinji gezek 3D çap enjamyny ulanyp hakykysy ýaly ösüp we işläp bilýän adamyň beýni dokumasyny döretdiler. Gözlegiň netijeleri «Cell Stem Cell» žurnalynda çap edildi.

3D çap etmek boýunça adaty çemeleşmede material gatlaklary biri-biriniň üstünde dikligine ýerleşdirilýär. Alymlar täze gözlegde öýjükleri biri-biriniň gapdalynda gorizontal görnüşde ýerleşdirmegi teklip etdiler. Şeýle hem olar beýni öýjüklerini has ýumşak gelde ýerleşdirdiler. Netijede, material ýeterlik derejede berk boldy, ýöne neýronlaryň biri-birine tarap ösmegine we signal alyşmagyna mümkinçilik berýärdi.

«Biz beýniniň daşky gabygyny we ala bölegini etdik, biziň ýüze çykaran zatlarymyz örän täsin. Beýniniň dürli böleklerine degişli dürli öýjükleri çap edenimizde-de, olar biri-biri bilen aýratyn we özboluşly usulda aragatnaşyk saklap bildiler» diýip, alymlaryň biri belledi.

Çap edilen beýni dokumasy Dawn sindromynda, Alsgeýmer ýa-da Parkinson kesellerinde öýjükleriň arasyndaky signallaryň geçişini öwrenmek, şeýle hem täze dermanlary barlamak üçin ulanylyp bilner. Tehnologiýa ýörite bioçap enjamlaryny ýa-da öýjükleri ösdürip ýetişdirmek usullaryny talap etmeýär, şonuň üçin hem köp barlaghanalar üçin elýeterli bolup biler.


14.01.2026 10:20
2.1k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.2k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

11.01.2026 13:15
2.3k+

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar

Alymlar adaty pagta matasyny howadaky çyglylygy sorup alýan we ony elektrik energiýasyna öwürýän täze tehnologiýany işläp düzdüler. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu üýtgedilen material batareýa talap etmezden, LED çyralaryny we pes kuwwatly elektron enjamlary 24/7 düzgüninde işledip bilýär...

11.01.2026 13:11
14k+

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar

Alymlar Antarktidanyň Larsen buzluklarynyň aşagyndaky ýerasty derýada, 500 metr çuňlukda öň mälim bolmadyk täze bir ekoulgamy ýüze çykardylar. Bu açyş yklymyň gizlin suw ulgamlaryny we ýerasty derýalaryny öwrenmek üçin geçirilen ylmy işleriň barşynda amala aşyryldy...