Hytaýda deňiz suwundan uran almagyň tehnologiýasy işlenip düzüldi

  • 15.12.2023 21:48
  • 6.7k+

Çançundaky demirgazyk-gündogar uniwersitetiniň hytaýly alymlary deňiz suwundan uran almagyň usulyny oýlap tapdylar.

Häzirki wagtda urany dag jynslaryndan alýarlar, ýöne olaryň ätiýaçlyk gorlary çäklidir. Bar bolan çaklamalara görä, Ýeriň deňizlerinde we ummanlarynda bu elementiň ergininiň, takmynan 4,5 milliard, tonnasy bolup, ol gury ýerdäki uranyň mukdaryndan 1000 esse ýokarydyr.
Deňizde uran «uranil» diýlip atlandyrylýan ion görnüşinde duşýar. Şeýle-de bolsa, uranili suwdan almak kyn wezipedir, sebäbi materiallarda uran ionlaryny netijeli tutmak üçin ýeterlik ýer ýok.
Hytaýly alymlar ýöriteleşdirilen monomerler bilen örtülen uglerod süýümli mata döretdiler. Himiki taýdan gaýtadan işlenenden soň, süýüm uran bölejiklerini tutup bilýän köp sanly «jübüler» eýe boldy.
Synaglarda alymlar 24 günde deňiz suwunyň her gramyndan 12,6 milligram uran almagy başardylar. Uglerod matasynyň öndürijiligi synag edilen beýleki materiallaryň köpüsinden has ýokary boldy.
Hünärmenler bu açyşyň deňizleri ýadro ýangyjynyň täze çeşmesi hökmünde ulanmak üçin geljegi uly usuly hödürleýändigini aýdýarlar.


14.01.2026 10:20
2.1k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.2k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

11.01.2026 13:15
2.3k+

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar

Alymlar adaty pagta matasyny howadaky çyglylygy sorup alýan we ony elektrik energiýasyna öwürýän täze tehnologiýany işläp düzdüler. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu üýtgedilen material batareýa talap etmezden, LED çyralaryny we pes kuwwatly elektron enjamlary 24/7 düzgüninde işledip bilýär...

11.01.2026 13:11
14k+

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar

Alymlar Antarktidanyň Larsen buzluklarynyň aşagyndaky ýerasty derýada, 500 metr çuňlukda öň mälim bolmadyk täze bir ekoulgamy ýüze çykardylar. Bu açyş yklymyň gizlin suw ulgamlaryny we ýerasty derýalaryny öwrenmek üçin geçirilen ylmy işleriň barşynda amala aşyryldy...