ABŞ-nyň Ratgers uniwersitetinde Pifagoryň meşhur teoremanyň awtory däldigi beýan edildi

  • 12.10.2023 08:25
  • 10k+

Ratgers uniwersitetinden amerikaly matematik Brýus Ratner Pifagoryň meşhur teoremanyň awtory däldigine ynanýar.

Alymyň pikiriçe, Ýel uniwersitetinde b.e. öňki 1800-1600-nji ýyllara degişli palçykdan ýasalan tagtanyň ýüzüne ýazylan wawilon ýazgysy ýerleşýär. Onda Pifagoryň teoremasyny ulanmagyň mysaly mysaly şekillendirilipdir. Bu bolsa Pifagoryň ýaşan döwründen, ýagny 570-490-njy ýyllardan 1000 ýyldan hem has irdir.
Taryhçylar Pifagoryň eserleriniň saklanyp galmandygyny bilýärler. Alym bolsa Pifagoryň teoremany oýlap tapyp bilmejekdigine ynanýar, onuň okuwçylary awtorlygy oňa degişli edipdirler. Muny onuň özüne degişli bolmadyk başga-da köp açyşlaryň Pifagoryň adyna degişli edilendigi bilen hem tassyklamak mümkin.

«Pifagoryň teoremasynyň onuň dogulmagyndan 1000 ýyl öň wawilonly matematikler tarapyndan açylandygyny we subut edilendigini görkezýän anyk subutnamalar bar. Onuň bu teoremanyň meşhurlygyny artdyran bolmagy mümkin, emma bu onuň ylmyň öňünde bitiren hyzmatlaryny pese düşürmeýär» diýip, Ratner belleýär.


14.01.2026 10:20
2.1k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.2k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...

11.01.2026 13:15
2.3k+

Alymlar pagtadan we yzgardan elektrik energiýasyny öndürmegiň usulyny tapdylar

Alymlar adaty pagta matasyny howadaky çyglylygy sorup alýan we ony elektrik energiýasyna öwürýän täze tehnologiýany işläp düzdüler. Interesting Engineering neşiriniň habar bermegine görä, bu üýtgedilen material batareýa talap etmezden, LED çyralaryny we pes kuwwatly elektron enjamlary 24/7 düzgüninde işledip bilýär...

11.01.2026 13:11
14k+

Alymlar Antarktidanyň buzunyň 500 metr aşagynda gizlenip ýatan "dünýäni" tapdylar

Alymlar Antarktidanyň Larsen buzluklarynyň aşagyndaky ýerasty derýada, 500 metr çuňlukda öň mälim bolmadyk täze bir ekoulgamy ýüze çykardylar. Bu açyş yklymyň gizlin suw ulgamlaryny we ýerasty derýalaryny öwrenmek üçin geçirilen ylmy işleriň barşynda amala aşyryldy...