Hytaýly alymlar göze zeper ýetirýän howply wirusy ýüze çykardylar

  • şu gün 19:23
  • 1.4k+

Hytaýdaky alymlar ölüm howply ýapyk görnüşli nodawirusy (CMNV) dowamly gipertoniki wirusly uweite sebäp bolujy hökmünde anykladylar, bu bolsa çişmä we gözüň içinde gan basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolýan dowamly keseldir.

Nature Microbiology žurnalynda çap edilen barlagda öň diňe deňiz jandarlaryna (krewetkalar, deňiz mollyuskalary we balyklar) täsir eden wirusyň indi adamlara geçip, belli bir oftalmologik zeperlenmelere sebäp bolmak ukybyna eýe bolandygy tassyklanyldy.

Patogeni gözlemeklik ähli belli bolan göz ýokançlary üçin synaglaryň negatiw netije beren hassalarynyň sanynyň artmagy bilen başlandy. 2022-nji ýylyň ýanwaryndan 2025-nji ýylyň apreline çenli dowam eden barlagyň dowamynda hünärmenler elektron mikroskop arkaly 70 hassanyň dokumalaryny öwrendiler. Nusgalarda takmynan 25 nanometr ölçegli wirus bölejikleri tapyldy.

Altyn belgili antitelalary we genetiki materiallaryň yzygiderliligini ulanmak arkaly anyklanan wirus nodawirusyň suw haýwanlaryna ýokuşýan  görnüşi bilen tas 100% gabat gelýändigini görkezdi. Onuň patogenligini doly tassyklamak üçin alymlar syçanlara wirus ýokuşdyrdylar. Netijede, olarda gözüň içinde gan basyşyň ýokarlanmagy ýaly, adamlarda duş gelýän alamatlar ýüze çykdy.

Barlaga gatnaşyjylaryň durmuş ýörelgesiniň seljermesi olaryň takmynan 75% -iniň çig deňiz önümlerini iýendigini ýa-da olary elliksiz taýýarlandygyny görkezdi.

Şol bir wagtyň özünde CMNV dünýä derejesinde ýaýran: ol Aziýada, Afrikada, Ýewropada, Amerikada we hatda Antarktidada haýwanlaryň 49  görnüşinde tapyldy.

Wirusyň tebigatda giňden ýaýrandygyna garamazdan, bilermenler howsala düşmezligi maslahat berýärler: häzirki wagtda CMNV-niň adamdan adama geçýändigine hiç hili subutnama ýok.

Agyr göz keseliniň  öňüni almak üçin hünärmenler çig deňiz önümlerini ellände seresap bolmagy we gorag serişdelerini ulanmagy  maslahat berýärler .


 


düýn 12:13
4.5k+

125 müň ýyl mundan ozal, pyşdyllaryň çanaklary gap-gaç hökmünde ulanylypdyr

Germaniýanyň we Niderlandlaryň arheologlary demirgazyk neandertallaryň Ýewropanyň batgalykda ýaşaýan pyşbagalaryny ölmez ödi iýmit üçin däl-de, gap-gaç ýasamak üçin awlandygynyň ilkinji subutnamasyny tapdylar......

düýn 12:09
3.8k+

90% takyklyk: alymlar göni içegäniň düwnük keselini anyklamak üçin kolonoskopiýanyň ornuny tutýan usuly tapdylar

Ženewa uniwersitetiniň alymlary içegäniň mikrobiomynyň seljermesine esaslanyp, göni içegäniň rak keselini (ýogyn we göni içegäniň rak keseli) anyklamak üçin usul işläp düzdüler. Bu usul kolonoskopiýa......

16.04.2026 20:52
2.6k+

Astronomlar emele gelýän ýyldyzyň töwereginde adaty bolmadyk gyzgyn halkany tapdylar

Ýapon alymlarynyň topary ALMA teleskopynyň kömegi bilen Öküzçe molekulýar buludynda (MC 27/L1521F) protoýyldyzyň töwereginde uly gaz halkasyny tapdylar diýip, Astrophysical Journal Letters neşiri habar berýär....

16.04.2026 14:14
4k+

Gün energiýasy bilen işleýän dirižabl stratosferada 12 günlük uçuşyny tamamlady

Sceye kompaniýasynyň SE2 stratosfera dirižably 12 günde 10 300 kilometr ýol geçip, tehnologiýanyň uzak möhletli gözegçilik we telekommunikasiý üçin taýýardygyny subut etdi....