Neýron ulgamy öýjükdäki belok baglanyşyklaryny 95% takyklyk bilen öňünden aýtmagy öwrendi

  • 13.04.2026 16:04
  • 972

“Ýokary ykdysadyýet mekdebi” milli ylmy-barlag uniwersitetiniň alymlary beloklaryň biri-biri bilen özara täsirleşjekdigini 95% takyklyk bilen çaklaýan GSMFormer-PPI modelini işläp düzdüler. Bu işläp düzme keseliň mehanizmlerini öwrenmäge we dermanlaryň nyşanalaryny kesgitlemäge kömek edip biler.

Öýjükdäki prosesleriniň ählisi diýen ýaly beloklaryň özara täsirleşmesine baglydyr. Olar signallaryň geçirilişine gatnaşýar, himiki reaksiýalary düzgünleşdirýär we molekulýar kompleksleri emele getirýärler. Bu proseslerdäki bökdençlikler keselleriň döremegine sebäp bolup biler.

Täze model beloklar baradaky maglumatlaryň üç görnüşini hasaba alýar: aminokislota yzygiderligi, üç ölçegli gurluşy we üstki alamatlary. Bu maglumatlar sanly görnüşe öwrülýär we olaryň arasyndaky gatnaşyklary anyklaýan neýron ulgamy arkaly seljerilýär.

"Beloklar özara täsirleşende, olaryň üstki bölegi has möhümdir: molekulalar biri-birini hut şu üst arkaly tanaýarlar we baglanyşygy kesgitleýän fiziki-himiki häsiýetler şol ýerde jemlenýär. Modelimizde biz bu maglumaty belogyň yzygiderliligi we üç ölçegli gurluşy bilen bilelikde göz öňünde tutmaga synanyşdyk, soňra diňe alamatlary birleşdirmän, eýsem algoritme olaryň arasyndaky gatnaşyklary seljermäge mümkinçilik berdik. Bu bize belok bilen belogyň özara täsirleşmelerini has takyk çaklamaga mümkinçilik berdi" - diýip, “Ýokary ykdysadyýet mekdebi” milli ylmy-barlag uniwersitetiniň Emeli aň we sanly ylymlar institutynyň Biolukmançylyk barlaglary we tehnologiýalary merkeziniň direktory Mariýa Popsowa düşündirýär.

Model PINDER maglumat bazasynda synagdan geçirildi. Ol 95,7% takyklygy berdi we birnäçe bar bolan çözgütlerden has gowy netije görkezdi.

Bu barlagyň netijeleri Scientific Reports žurnalynda çap edildi.


düýn 14:09
1.2k+

Alymlar dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny 10 mln ýyl öňe süýşürdi

ABŞ-dan paleontologlar dinozawrlaryň Ýer ýüzünde öňki çaklanylandan 10 million ýyl ir peýda bolan bolmagynyň mümkindigi baradaky netijä geldi. Geçirilen barlaglara görä, olaryň gelip çykyşy 250–240 million ýyl......

07.05.2026 14:36
3.3k+

Alymlar Hytaýda dinozawryň täze görnüşini ýüze çykardy

Paleontologlar dinozawryň täze görnüşini anyklady. Xiangyunloong fengming diýlip atlandyrylan bu dinozawr, takmynan, 190 million ýyl ozal häzirki Hytaýyň çäklerinde ýaşapdyr. Tapylan galyndy uzyn boýunly......

07.05.2026 11:10
4.4k+

«Terminator-2» filmindäki ýaly: böleklenip, ýene-de täzeden ýygnalýan materiallar döredildi

Boulderdäki Kolorado uniwersitetiniň hünärmenleri ýelim ýa-da himiki serişdeleri ulanmazdan, böleklenip we täzeden ýygnalyp bilýän robotlar we konstruksiýalar üçin täze tehnologiýany oýlap tapdylar....

07.05.2026 11:07
5.4k+

Ylmy barlag erkekleriň we zenanlaryň haýsy ugra has ýykgyn edýändigini aýdyňlaşdyrdy

Journal of Intelligence neşirinde çap edilen täze barlag zenanlaryň STEM ugurlarynda (ylym, tehnologiýa, inženerçilik we matematika) näme üçin azdyklaryny düşündirýän täze garaýyşlary hödürleýär. Onda köne......