Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

  • şu gün 19:23
  • 1.3k+

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu olara başartdy.

Bu mesele 2004-nji ýylda «Kassini» enjamy tarapyndan ýüze çykarylypdy. Maglumatlar planetanyň wagtyň geçmegi bilen çaltlanýandygyny ýa-da haýallaýandygyny görkezýärdi, emma daşky täsir bolmazdan şeýle uly planetanyň aýlanma tizliginiň üýtgemegi mümkin däldi.

«Jeýms Webb» teleskopynyň kömegi bilen alymlar hasaba alnan şol ölçegleriň ýadronyň aýlanmagyny däl-de, atmosferanyň ýokarky gatlaklaryndaky prosesleri aňladýandygyny anyklady. Güýçli ýeller elektrik akymlaryny döredýär, olar bolsa polýar şöhlelenmesini emele getirýär. Hut şol şöhläniň signaly hem aýlanma tizliginiň görkezijisi hökmünde kabul edilipdir.

Maglumatlary aýdyňlaşdyrmak üçin astronomlar Saturnyň demirgazyk polýar şöhlelenmesine planetanyň bir gije-gündiziniň — 10 sagat 33 minutyň dowamynda gözegçilik etdi. H₃⁺ molekulasynyň ýagty saçmagynyň seljermesi gyzma we sowama zolaklaryny kesgitlemäge mümkinçilik berdi.

Polýar şöhlelenmesiniň atmosferany gyzdyrýandygy, ýelleriň döremegine sebäp bolýandygy, ýelleriň bolsa öz gezeginde elektrik proseslerini goldaýandygy mälim boldy. Şeýlelikde, üznüksiz aýlaw emele gelýär.

Bu açyş atmosfera bilen magnitosferanyň arasynda ikitaraplaýyn arabaglanyşygyň bardygyny görkezýär, bu bolsa beýleki gaz ägirtlerini öwrenmek üçin uly ähmiýete eýedir.


şu gün 11:08
2.5k+

Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýrançylyga uçrady

SpaceX kompaniýasynyň Starlink hemrasy adatdan daşary ýagdaýdan soň orbitada weýran boldy we kosmos galyndysyna öwrüldi. Bu soňky üç aýyň dowamynda şeýle wakanyň ikinjisidir....

şu gün 09:27
3.1k+

53 ýylyň içinde ilkinji gezek adamlar Aýa tarap ýola düşdi. Artemis II missiýasy badalga aldy

2026-njy ýylyň 1-nji aprelinde ýerli wagt bilen sagat 18:35-de (Aşgabat wagty bilen 2-nji aprelde sagat 03:35-de) Floridanyň Kennedi adyndaky Kosmos merkeziniň 39B meýdançasyndan Orion kosmos gämisi bilen......

düýn 11:49
2.5k+

NASA-nyň arhiw maglumatlarynda 100-den gowrak täze ekzoplanetalar tapyldy

Astronomlar Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) tarapyndan ozal ýygnalan maglumatlarda 100-den gowrak täze ekzoplanetany tapdylar. Bu Uorik uniwersitetiniň alymlary tarapyndan işlenip düzülen RAVEN......

30.03.2026 18:52
3.3k+

Alymlar ýokary derejeli Gün partlamasyny hasaba aldylar

30-njy mart güni irden Günde ýokary derejeli X klasly partlama hasaba alyndy. Bu iki aýa golaý wagtyň içinde ilkinji gezek ýüze çykan şeýle hadysadyr....