Howanyň üýtgemegi Ýeriň aýlanma tizligine täsir edýär we gije-gündiziň dowamlylygynyň artmagyna getirýär. Şeýle netijäni Wena uniwersitetiniň we Sýurih tehnologik institutynyň alymlary öňe sürýär.
Olaryň berýän maglumatlaryna görä, häzirki wagtda gije-gündiz her ýüz ýylda, takmynan, 1,33 millisekunt uzalýar. Günüň dowamlylygynyň şeýle tizlik bilen artmagy soňky 3,6 million ýylyň dowamynda syn edilmändi.
Gije-gündiziň uzynlygy hemişelik däl we ol takyk 24 sagada deň däldir. Ol Aýyň dartyş güýjüniň, şeýle hem Ýeriň içindäki, ýüzündäki we atmosferasyndaky geofiziki ýagdaýlaryň täsiri bilen üýtgeýär.
Alymlar häzirki wagtda bolup geçýän üýtgeşmäniň esasy sebäpleriniň biri hökmünde gury ýer bilen ummanyň arasyndaky agramlygyň gaýtadan paýlanmagyny görkezýär. Bu ýagdaý polýar buzluklarynyň we dag buzluklarynyň eremegi netijesinde deňiz derejesiniň ýokarlanmagy sebäpli ýüze çykýar.
Şeýle üýtgeşmeleriň ozal hem bolup-bolmandygyny anyklamak üçin gözlegçiler ummanyň düýbünde ýaşaýan mikroskopik deňiz organizmleri bolan bentos foraminiferleriň galyndy gabyklaryny öwrendi. Olaryň himiki düzümi gadymy deňiz derejesi baradaky maglumatlary saklaýar. Alymlar matematiki modelleriň kömegi bilen soňky 2,6 million ýylyň dowamynda umman derejesiniň we Ýeriň aýlanma tizliginiň üýtgeşmelerini dikeltdi.
Adamzat üçin şeýle üýtgeşmeleriň kän bir täsiri ýok. Emma olar hemra nawigasiýasy, kosmos enjamlarynyň işi we astronomik gözegçilikler ýaly sekuntyň müňden bir böleginiň takyklygy möhüm bolan ulgamlar üçin uly ähmiýete eýedir.
