Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň — örän güýçli magnit meýdany bolan neýtron ýyldyzynyň döreýşine tomaşa etdiler. Bu açyş magnetarlaryň aşa ýagty täze ýyldyzlary energiýa bilen üpjün edýändigi baradaky 16 ýyllyk teoriýany tassyklady.
SN 2024afav atly täze ýyldyz adatdakysyndan has uzak wagtlap ýagtylyk saçdy we onuň ýagtylygy «şybyrdy» diýlip atlandyrylýan gysga wagtlyk tutaşmalar arkaly üýtgedi. Alymlar bu ýyldyzyň aýlanma tizliginiň 4,2 millisekunda deňdigini, magnit meýdanynyň bolsa Ýeriňkiden 300 trillion esse güýçlidigini anykladylar.
«Biz aşa ýagty täze ýyldyzyň ýadrosynyň gysylmagy netijesinde magnetaryň emele gelýändiginiň inkar edip bolmajak subutnamasyny aldyk. Bu açyş güýçli ýagtylygyň çeşmesiniň hut magnetaryň energiýasydygyny görkezýär» diýip, barlagyň awtorlarynyň biri, Kaliforniýa uniwersitetiniň professory Aleks Filippenko belleýär.
Umumy otnositelklik teoriýasy tarapyndan öňünden çaklanan ýyldyzyň yrgyldylary magnetaryň täze ýyldyzy energiýa bilen üpjün edýändigini tassyklady. SN 2024afav Ýerden takmynan bir milliard ýagtylyk ýyly uzaklygynda ýerleşýär.
Alymlaryň bellemegine görä, ýagtylygy güýçli täze ýyldyzlaryň hemmesi magnetarlar tarapyndan iýmitlenmeýär, emma bu açyş şeýle obýektleri we olardaky fiziki hadysalary öwrenmek üçin düýpli mümkinçilikleri açýar.
