Alymlar Gün ýylylygyny ýyllar boýy saklamaga ukyply molekulany döretdiler

  • şu gün 20:02
  • 484

Santa-Barbaradaky Kaliforniýa uniwersitetiniň alymlary Gün şöhlesini siňdirip, ony ýyllar boýy saklamaga we soňra zerur wagty ýylylygy bölüp çykarmaga ukyply organiki birleşmäni döretdiler. Laboratoriýa barlaglarynda bu ýylylygyň otag temperaturasyndaky suwy gaýnatmaga ýetýändigi subut edildi.
Bu madda molekulýar Gün energiýasyny saklamak ugruna degişlidir. Adaty Gün panellerinden tapawutlylykda, bu ýerde energiýa elektrik toguna öwrülmän, göni molekulanyň gurluşynda berkidilýär. Günüň şöhlesi bilen formasyny üýtgedip, ýokary energetik ýagdaýa geçýän täze molekula gysylan pružina meňzeş hereket edýär. Katalizator goşulanda molekula başlangyç ýagdaýyna dolanyp, ýygnanan ýylylygy goýberýär.
Birleşmäniň esasy hökmünde DNK-nyň bölegine meňzeýän pirimidon alyndy. Alymlar kompýuter modelirlemesi arkaly onuň gurluşyny has durnukly we sygymly görnüşe getirdiler. Onuň energiýany saklamak ukyby her kilograma 1,6 megajoulldan geçýär. Bu bolsa litiý-ion batareýalarynyň görkezijisinden takmynan iki esse köpdür.
Hünärmenler bu tehnologiýany portatiw ýyladyş ulgamlarynda we awtonom desgalarda ulanmagy meýilleşdirýär. Bu usul häzir deslapky tapgyrda bolsa-da, Gün energiýasyny tygşytly saklamagyň täze we geljegi uly ýoluny görkezýär.


düýn 18:08
5.4k+

Ýyldyz ýuwdan gara girdap öňküden güýçlendi we 50 esse ýiti ýanyp başlady

Oregon uniwersitetiniň professory Iwett Sendesiň ýolbaşçylygyndaky astronomlar topary AT2018hyz diýlip atlandyrylýan sowulma güýji arkaly dargama ýagdaýyndan gelýän radioşöhlelenmäniň birden artandygyny hasaba aldylar...

14.02.2026 18:58
4k+

Şäher durmuşy garynjalary üýtgetdi: indi olaryň iýmit dannaýşy peselýär

Şäherlerdäki durmuş şertleri janly organizmleriň ýaşaýyş ýörelgelerini mazaly üýtgedýär. Alymlaryň anyk maglumatlaryna görä, şäherleşmek ýagdaýy garynjalaryň hem iýmitleniş endiklerine täsir edip, olaryň uglewod çeşmelerini saýlamakdaky talapkärligini peseldipdir...

14.02.2026 14:15
3k+

Norwegiýa deňziniň düýbünde adatdan daşary wodorod çeşmesi tapyldy

Alymlar Norwegiýa deňziniň düýbünde düzüminde adatdan daşary ýokary mukdarda wodorod saklaýan gidrotermal çeşmeleri ýüze çykardylar. Knipowiç gerşiniň çäklerinde edilen bu açyş şeýle ulgamlaryň emele gelşi we beýleki planetalaryň ummanlaryndaky ýaşaýyş mümkinçilikleri baradaky düşünjelere üýtgeşme girizip  biler...

13.02.2026 23:10
6.5k+

Gury ýerdäki ilkinji ot iýýän jandar: 307 million ýyllyk Tyrannoroter tapyldy

Paleontologlar ösümlikler bilen iýmitlenmegi başaran iň irki oňurgaly jandarlaryň birine degişli 307 million ýyllyk galyndylary ylmy esasda suratlandyrdylar. Bu möhüm gözleg Nature Ecology & Evolution žurnalynda çap edildi...