Ilkinji subutnama! Ispaniýada Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňki tapyldy

  • 08.02.2026 19:39
  • 6.4k+

Ispaniýanyň günortasynda arheologlar Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňküni tapdylar. Bu tapyndy Ikinji Puni urşunda şol haýwanlaryň ulanylandygynyň ilkinji gönümel hem maddy subutnamasy boldy.
Süňk, aslynda 2020-nji ýylda gadymky Kordobadaky Kolina-de-los-Kemados şäherçesindäki köne iberiýa obasynyň ýykyk diwarynyň aşagyndan tapylypdy. Şol gatlakda süňk bilen bile daşdan ýasalan 12 sany gülle we teňňelerem tapyldy. Hut şular hem bu ýerde Ikinji Puni urşuna degişli harby çaknyşygyň bolup geçendigini görkezýär.
Journal of Archaeological Science: Reports žurnalynda neşir edilen barlag bu tapyndynyň uly piliň sag öň aýagyndaky baldyr süňküdigini anyklady. Radiouglerod seljermesi süňküň ýaşynyň biziň eýýamymyzdan oňki IV we III asyrlaryň arasyna degişlidigini görkezdi. Bu bolsa Gannibalyň uruşlarynyň hronologiýasyna doly laýyk gelýär.
Taksonomik seljerme piliň Afrika tokaý pili bolmak ähtimallygyny öňe sürýär. Ol piller  sawanna we Aziýa pillerinden has kiçi bolupdyrlar. Tapyndynyň ýüze çykan ýagdaýy haýwanyň ol ýerde olja ýa-da çig mal hökmünde däl-de, hut söweşleriň dowamynda wepat bolandygyny çaklamaga esas berýär.
Bu açyş, Ikinji Puni urşy döwri Pireneý ýarymadasynda, mümkingadar Karfageniň goşunynyň düzüminde söweşjeň pilleriň bolandygynyň ilkinji anatomik subutnamasydyr.


düýn 16:03
2.2k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...

düýn 04:40
3.4k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

17.03.2026 16:06
3.2k+

Adamzat taryhynda iň gymmat tehnologiýa taslamalarynyň ady belli boldy

Her bir siwilizasiýa öz yzynda döwrüniň maddy subutnamalaryny galdyrýar. Häzirki zaman dünýäsinde iri inženerçilik we ylmy taslamalar şeýle simwollara öwrülýär. laryň köpüsiniň işlenip düzülmegi üçin onlarça ýyl gerek boldy we ägirt uly maliýe we tehnologik serişdeleri talap etdi...

16.03.2026 15:30
2.3k+

Fransiýada Arhimediň golýazmasynyň ýiten sahypasy tapyldy

Fransiýaly barlagçy Wiktor Gisemberg Blua şäheriniň muzeýinden «Arhimediň palimpsestiniň» ýiten 123-nji sahypasyny tapdy. Bu barada Fransiýanyň Milli ylmy barlaglar merkezi (CNRS) habar berdi. Tapylan sahypada Arhimediň «Sfera we silindr barada» atly traktatynyň bir bölegi ýerleşýär...