Ilkinji subutnama! Ispaniýada Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňki tapyldy

  • 08.02.2026 19:39
  • 6.4k+

Ispaniýanyň günortasynda arheologlar Gannibalyň goşunyna degişli söweşjeň piliň süňküni tapdylar. Bu tapyndy Ikinji Puni urşunda şol haýwanlaryň ulanylandygynyň ilkinji gönümel hem maddy subutnamasy boldy.
Süňk, aslynda 2020-nji ýylda gadymky Kordobadaky Kolina-de-los-Kemados şäherçesindäki köne iberiýa obasynyň ýykyk diwarynyň aşagyndan tapylypdy. Şol gatlakda süňk bilen bile daşdan ýasalan 12 sany gülle we teňňelerem tapyldy. Hut şular hem bu ýerde Ikinji Puni urşuna degişli harby çaknyşygyň bolup geçendigini görkezýär.
Journal of Archaeological Science: Reports žurnalynda neşir edilen barlag bu tapyndynyň uly piliň sag öň aýagyndaky baldyr süňküdigini anyklady. Radiouglerod seljermesi süňküň ýaşynyň biziň eýýamymyzdan oňki IV we III asyrlaryň arasyna degişlidigini görkezdi. Bu bolsa Gannibalyň uruşlarynyň hronologiýasyna doly laýyk gelýär.
Taksonomik seljerme piliň Afrika tokaý pili bolmak ähtimallygyny öňe sürýär. Ol piller  sawanna we Aziýa pillerinden has kiçi bolupdyrlar. Tapyndynyň ýüze çykan ýagdaýy haýwanyň ol ýerde olja ýa-da çig mal hökmünde däl-de, hut söweşleriň dowamynda wepat bolandygyny çaklamaga esas berýär.
Bu açyş, Ikinji Puni urşy döwri Pireneý ýarymadasynda, mümkingadar Karfageniň goşunynyň düzüminde söweşjeň pilleriň bolandygynyň ilkinji anatomik subutnamasydyr.


27.02.2026 20:58
2.5k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

27.02.2026 11:59
2.2k+

Singapurda deňziň düýbünden Ýuan döwrüne degişli iň uly farfor toplumy çykaryldy

Suwa çümen «Temasek Wreck» gämisiniň bortunda suwasty barlaglaryň taryhynda Ýuan döwrüniň iň uly seýrek gök-ak farfor toplumy tapyldy. Bu açyş barada Günorta-Gündogar Aziýa barlaglar institutynyň ekspedisiýa ýolbaşçysy doktor Maýkl Flekker habar berdi...

24.02.2026 18:28
5.7k+

250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy

Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy...

22.02.2026 14:29
11k+

Alymlar 1949-njy ýylda Bermuda adalarynda ýazga alnan geň sesiň syryny açdylar

Üstünden 77 ýyl geçeninden soň, Bermuda adalarynda ýazgy edilen nämälim sesiň nireden çykanlygy belli boldy. Ol küýki kitiň aýdymynyň iň irki ýazgysy bolup çykdy. 1949-njy ýylyň 7-nji martynda «Atlantis» barlag gämisindäki alymlar Bermud adalarynyň kenarynda akustiki tejribeler geçirdiler...