Mikroblar kosmosda adatdan daşary güýje eýe bolýar

  • 03.02.2026 23:56
  • 3.1k+

Halkara kosmos stansiýasyndaky (HKS) mikrograwitasiýa şertlerinde inkubasiýadan geçen bakteriofaglar, peşew ýollarynyň ýokançlyklaryna sebäp bolýan Ýerdäki bakteriýalary ýok etmek ukybyna eýe boldular. Bu baradaky ylmy iş PLOS Biology žurnalynda çap edildi.

Medisondaky Wiskonsin uniwersitetiniň we Rhodium Scientific Inc. kompaniýasynyň barlagçylary geçirilen synagyň netijeleri bilen paýlaşdylar. 2020-nji ýylda başlanan synagyň dowamynda hünärmenler kosmos stansiýasyndaky we Ýerdäki mikroorganizmleriň özara täsirini deňeşdirdiler. Biohimik Watsan Ramanyň ýolbaşçylygyndaky topar agramsyzlygyň biologik prosesleri düýpli üýtgedýändigini anyklady. Şunlukda bakteriýalarda stres we iýmit maddalaryny dolandyrmak üçin jogap berýän genlerde mutasiýalar, şeýle-de üstki beloklaryň üýtgemegi hasaba alyndy.
Bu özgermelere jogap hökmünde, bakteriofaglar özleriniň sebäpkär (bakteriýa) bilen baglanyşyk gurmak ukybyny saklamak üçin mutasiýany başdan geçirdiler. Kosmosda emele gelen bu üýtgeşmeleriň wiruslara häzirki bar bolan antibiotikleriň 90%-ine durnukly bolan patogenleri netijeli ýok etmäge mümkinçilik berýändigi anyklandy. Alnan maglumatlaryň esasynda barlagçylar Ýer şertlerinde ulanmak üçin dermanlara durnukly mikroblara garşy ýokary işjeňlik görkezýän bakteriofaglary taslamagy başardylar.


düýn 12:06
8.6k+

Semizlik ösen ýurtlarda azaldy, garyp ýurtlarda bolsa artdy. Sebäbi?

Dünýäniň 200 sany ýurdunda geçirilen täze barlag baý we ösen döwletlerde semizligiň azalandygyny, emma garyp hem-de ösüp barýan ýurtlarda bolsa bu görkezijiniň tersine, örän çalt artýandygyny ýüze çykardy....

18.05.2026 14:46
4.7k+

BSGG Afrikadaky Ebola keseli sebäpli halkara derejeli adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSGG) Kongo Demokratik Respublikasynda we Ugandada Ebola gyzzyrmasynyň ýaýramagyny jemgyýetçilik saglygy goraýyş ulgamynda halkara ähmiýetli adatdan daşary ýagdaý diýip......

16.05.2026 18:05
6.2k+

Allergolog: çybynyň çakmagyna eşigiň reňki-de sebäp bolup bilýär

Çybynlar özüne pida saýlanlarynda birnäçe biologik aýratynlyklara seredýärler. Bu mör-möjekleri adamlaryň gan topary, beden gyzgynlygy, çykarýan kömürturşy gazy we hatda geýen geýminiň reňki hem özüne çekip......

14.05.2026 16:32
1.9k+

Alymlar düwnüge garşy göreşde immun reaksiýasyny ýokarlandyrmagyň usulyny tapdylar

Hytaýly, ýewropaly we kanadaly halkara alymlar topary ýönekeý organiki birleşmäniň — sitrakon kislotasynyň — immun öýjükleriniň işjeňligini dikeldip we olaryň rak keseline garşy göreşijilik ukybyny......