Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

  • 29.01.2026 20:16
  • 2.4k+

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar.

Mälim bolşy ýaly, çaga mikrobiomasynyň binýadyny doglanda we ene süýdi bilen iýmitlenýän döwründe özleşdirýär; bu döwürde bakteriýalaryň esasy çeşmesi enedir. Şeýle-de bolsa, çaganyň başga adamlar bilen işjeň gatnaşykda bolup başlaýan döwründe, ýagny ömrüniň birinji ýylynyň ahyryna golaý bolup geçýän prosesler şu wagta çenli ýeterlik öwrenilmändi.
Nature žurnalynda çap edilen barlagyň awtorlary diňe bir ýokanç keselleriň däl, eýsem immun ulgamynyň ösmegi üçin möhüm bolan sagdyn mikrobiotanyň hem çagalar toparlarynda biri-birine geçişini seljerdiler.
Bu ylmy işe ortaça ýaşy 10 aý bolan 43 bäbek, şeýle hem olaryň garyndaşlary, terbiýeçileri we öý haýwanlary — jemi 134 adam gatnaşdy. Bir ýylyň dowamynda jemi 1013 biomaterial nusgasy ýygnaldy.
DNK seljermesi bakja-baglarda mikrob alyş-çalşygynyň derrew başlanýandygyny görkezdi. Üç aýdan soň, çagalar bagyndan alnan bakteriýalaryň paýy maşgala agzalarynyňkydan hem geçip, 20,6%-e derek 39,6% boldy. Has gyzykly tarapy, antibiotik kabul edilenden soň, içege mikrobiomasy, esasan, beýleki çagalardan alnan bakteriýalaryň hasabyna dikeldildi.
Barlaglar çaganyň ömrüniň irki döwründe sosial gurşawyň mikrobiomanyň kemala gelmeginde örän möhüm rol oýnaýandygyny tassyklaýar.


düýn 23:19
3.4k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......

düýn 18:12
3.5k+

Ýagşyň sesi şalynyň gögerişini çaltlaşdyrýar

Amerikaly alymlar ýagşyň sesiniň şaly tohumlarynyň gögerişini çaltlaşdyryp biljekdigine göz ýetirdiler. Barlagyň netijesine görä, düşýän damjalardan çykýan akustiki tolkunlar ösümligiň öýjüklerinde titremäni......

düýn 14:52
5.9k+

Sibirde 24 müň ýyl bäri doňup duran jandar gaýtadan janlandyryldy

Alymlar Sibiriň hemişelik doňan gatlagynda takmynan 24 000 ýyl bäri duran mikroskopik köp öýjükli jandary — kolowratkany (rotifer) janlandyrmagy başardylar....

düýn 13:19
2.6k+

Adamlarda el-aýaklaryň dikeliş prosesini işjeňleşdirip bilýän genleriň bardygy anyklandy

Üç laboratoriýanyň halkara alymlar topary SP maşgalasyndan bolan genleriň adam dokumalaryny dikeltmek boýunça terapiýanyň esasyny düzüp biljekdigini anyklady....