Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

  • şu gün 08:37
  • 720

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler.
Hünärmenler infragyzyl kameralaryň kömegi bilen tersine öwrülen Cassiopea andromeda meduzalarynyň we Nematostella vectensis aktiniýalarynyň (deňiz ýyldyzjyklarynyň) özüni alyp barşyny öwrendiler. Netijede, meduzalaryň gündizine işjeň bolup, garaňky düşmegi bilen uka gidýändigi, aktiniýalaryň bolsa, tersine, gijesine oýa bolýandygy anyklanyldy. Jandarlaryň uky ýagdaýy olaryň damar urmasynyň peselmegi hem-de uzak wagtlap hereketsiz galmagy arkaly kesgitlenildi.
Synagyň barşynda jandarlara ultramelewşe şöhleleri we DNK-syna zeper ýetirýän himiki maddalar bilen täsir edildi. Bu amallardan soň, synag edilýän jandarlaryň dynç alyş wagty has-da uzaldy.
Appelbaumuň bellemegine görä, meduzalar oýa wagty olaryň DNK-synda zeper ýygnanýar, gijeki uky wagtynda bolsa ol dikelip başlaýar.
Geçirilen ylmy işiň netijeleri, uky mehanizmleriniň ewolýusiýa döwründe kelle beýnisiniň kemala gelmeginden has öň dörändigini tassyklaýar.


düýn 20:16
1.6k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...

düýn 18:18
6.2k+

Matematik alym tas iki asyrdan bäri çözülmeze dönen deňlemäni çözdi

Russiýaly matematik Iwan Remizow differensial deňlemeler nazaryýetine degişli bolan we 190 ýyldan gowrak wagt bäri analitiki usul bilen çözüp bolmaýar diýlip hasaplanan meseläniň çözgüdini tapdy. Habarda häzirki zaman ylmynyň esasy gurallarynyň biri bolan üýtgeýän koeffisiýentli ikinji tertipli differensial deňlemeler barada gürrüň gidýär...

28.01.2026 18:38
6.2k+

Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşynyň içinde 40 mln ýyl ozal gatap galan garynja tapyldy

Fridrih Şiller adyndaky Ýena uniwersitetiniň alymlary ýantar daşynyň içinde 40 million ýyl ozal gatap galan garynjany tapdy. Bu tapyndy meşhur nemes şahyry Iogann Wolfgang fon Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşy öwrenilen wagty ýüze çykaryldy...

28.01.2026 16:25
4.3k+

Kosmonawtlar üçin kir ýuwujy maşyn we duş kabinasy döredilýär

2026-njy ýylyň tomsunda Halkara kosmos stansiýasy (HKS) üçin niýetlenen kir ýuwujy maşynyň prototipiniň ýerüsti synaglaryna başlamak meýilleşdirilýär. Bu barada «Himiýa maşyn gurluşygynyň ylmy-gözleg instituty» paýdarlar jemgyýetiniň geljegi uly taslamalar bölüminiň başlygy Ýewgeniý Uýmanowa salgylanyp, TASS habar berýär...