Ulanylan ösümlik ýagyny plastmassa öwürdiler

Halkara alymlar topary ulanylan ösümlik ýagyny gaýtadan işläp, häsiýetleri boýunça adaty polietilene meňzeş bolan plastmassany almaga mümkinçilik berýän tehnologiýany işläp düzdüler. Barlagyň netijeleri Journal of the American Chemical Society žurnalynda çap edildi.
Adatça plastmassalar nebitden öndürilýär we bu amal köp mukdardaky galyndyny emele getirýär. Polietilene alternatiw gözleg köp ýyllaryň dowamynda alnyp barylýar, emma mundan ozal hödürlenen materiallar ýa öte berkligi, ýa aşa çeýeligi, ýa-da öndüriliş bahasynyň gymmatlygy sebäpli ýer tutup bilmeýärdi.
Şol bir wagtyň özünde polietilen önümleri çüýräp ýitip gitmeýänligi, gaýtadan işlemesi kynlygy sebäpli ekologiýa zeper ýetirmegini dowam edýär.
Geçirilen tejribeleriň dowamynda alymlar ulanylan ösümlik ýagyny täze plastmassanyň esasy bolan poliefirlere öwürmegi başardylar. Munuň üçin ilki doýmadyk ýag kislotalaryny polietilene meňzeş çyzykly gurluşy bolan uzyn zynjyrly birleşmä öwürdiler. Bu amalda esasy roly palladiý katalizatory oýnady - ol islenilýän önümiň ýokary mukdarda alynmagyny üpjün etdi.
Barlagçylar ýagyň düzümindäki gliserini şahalanan diollara öwrensoňlar, ähli komponentler polimerleşdi. Alnan materiallar polietilen bilen deňeşdirerlik derejede çeýelige we berklige eýedir, şol bir wagtyň özünde olar himiki taýdan dargadylyp we gaýtadan işlenip bilner.
Işiň awtorlarynyň çaklamalaryna görä, dünýäde her ýyl takmynan 3,7 milliard gallon ulanylan ösümlik ýagy emele gelýär, onuň uly bölegi gaýtadan ulanylman, kanalizasiýa dökülýär.