Dünýäniň iň uzyn barlaghana tejribeleriniň biri Awstraliýada bir asyra golaý wagt bäri dowam edýär. Alymlar onda guýguçdan şepbik damyşyny synlaýarlar.
Şepbik diýlip, süýnüjiligi ýokary bolan suwuklyga aýdylýar. Göräýmäge, ol gaty jisimdir. Bu tejribede şeýle häsiýetli bitium maddasy ulanylýar.
ScienceAlert-iň maglumatyna görä, tejribe 1927-nji ýylda Brisbendäki Kwinslend uniwersitetinde başlandy. Fizik Tomas Parnell şepbigi guýguja guýýar we 1930-njy ýylda onuň düýbüni kesýär. Şondan soň madda haýal-haýal akyp başlaýar. Otagyň temperaturasynda şepbik gaty ýaly görünýär, ýöne aslynda ol suwuklykdyr. Onuň şepbeşikligi suwdan, takmynan 100 milliard esse ýokarydyr.
Tejribä gatnaşyjylar ilkinji damjanyň dammagy üçin sekiz ýyl garaşmaly boldular. Bu waka 1938-nji ýylyň ahyrynda boldy. Soňraky damjalar şol bir wagt aralygynda damdylar. 1980-nji ýyllarda barlaghanada kondisioner gurnalandan soň proses has-da haýallady. Durnukly temperatura her damjanyň düşmegi üçin gerek bolan wagty 8-10 ýyldan 12-14 ýyla çenli uzaltdy.
Guýgujyň düýbüniň kesileni bäri 96 ýyl geçdi. Bu döwürde dokuz damja damdy. Onuň iň soňkusy 2014-nji ýylda bolup geçdi. Alymlar onunjy damjanyň 2020-nji ýyllarda dammagyna garaşýardylar. Ýöne ol heniz dammady.
Gyzykly ýeri, hiç kim damjanyň damyşyna şaýat bolup bilmedi. Synag häzirki wagtda göni ýaýlymda görkezilýär. Öň tehniki näsazlyklar bu pursady yzygiderli surata düşürmäge päsgel berýärdi. 1961-nji ýyldan bäri bu tejribä fizik Jon Meýnstoun gözegçilik etdi. 2005-nji ýylyň oktýabr aýynda ol we merhum Tomas Parnell degişli synag üçin Nobel baýragynyň öýkünmesi bolan fizika boýunça Şnobel baýragyna mynasyp boldular. Synaga häzirki wagtda professor Endrýu Waýt gözegçilik edýär.
Synag dünýäde iň uzak dowam edýän barlaghana synagy hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi. Eger guýgujyň içindeki şepbik ýeterlik bolsa, synagyň ýene-de azyndan ýüz ýyl dowam edip biljekdigine garaşylýar.
