Alymlar bedeniň garramaga başlaýan takyk ýaşyny anykladylar

  • düýn 14:39
  • 7.9k+

Finlýandiýaly we şwesiýaly alymlar durmuş ýörelgesiniň saglyga iň güýçli täsir edýän döwrüni we garramanyň ilkinji alamatlarynyň haçan ýüze çykýandygyny öwrendiler.

Finlýandiýada geçirilen barlaglar bedeniň 36-46 ýaş aralygynda has duýgur bolýandygyny görkezdi. Alymlar 1970-nji ýyllardan bäri toplanan maglumatlary seljerip, şu aşakdaky netijelere geldiler:

  • 30 ýaşa çenli wagt bar: 20 ýaşlarynda zyýanly endikleri bolan, ýöne 30 ýaşyna çenli olardan saplanan adamlar, ortaça has sagdyn bolýarlar.
  • Wagt geçse, yza öwrüp bolmaýar: Eger zyýanly endikler 40 ýaşa çenli dowam etse, saglyga ýetirilen zyýanyň öňüni almak mümkin bolmandyr.
  • Geň galdyryjy fakt: 40 ýaşdan soň zyýanly endiklere başlanlaryň saglygyna ýetýän zyýan, ýaşlykdan başlanlara görä has az bolupdyr.

Şwesiýanyň Karolinska institutynyň alymlary 47 ýyllap dowam eden barlagyň netijelerini Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle žurnalynda çap etdiler. Olaryň netijeleri hem fin kärdeşleriniňkini tassyklady:

  • Fiziki pese gaçyş: Ortaça 35 ýaşda başlanýar. Bu döwürden soň myşsalaryň güýji, çydamlylygy we umumy işjeňligi kem-kemden peselip başlaýar.
  • Sportuň peýdasy: 35 ýaşdan soň hem işjeň türgenleşýän adamlar öz görkezijilerini 5–10% gowulandyryp bilipdirler.

"Maşklar bedeniň garramagyny doly saklap bilmese-de, bu prosesi ep-esli haýalladýar" diýip, taslamanyň ýolbaşçysy Mariýa Westerstol aýtdy.


18.01.2026 16:06
5k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

18.01.2026 15:22
4.8k+

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

18.01.2026 15:13
3k+

Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar...

16.01.2026 15:17
5.4k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...