Alymlar ýokary gan basyşy beýni sütüniniň işleýşi bilen baglanyşdyrýarlar

  • 18.01.2026 19:37
  • 4.4k+

Alymlar beýni sütüniniň bir böleginiň ýokary gan basyşa we gipertoniýanyň güýçlenmegine täsir edip biljekdigini anykladylar. Munda gürrüň bedendäki awtomatik proseslere jogapkär bolan nerw toplumynyň lateral parafasial sebiti (LPA) hakynda barýar diýip, Daily Mail habar berýär.

LPA bedendäki dem alyş, iýmit siňdiriş we ýürek urşy ýaly funksiýalary dolandyrýar. Şeýle hem, ol gülen hem güýçli üsgüren wagtyň işjeňleşýär.
Täze Zelandiýadan alymlar bu sebitiň gan damarlarynyň daralmagyna sebäp bolýan nerw işjeňliginiň gan basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini anykladylar. Olar barlaghana tejribelerinde gan basyşynyň ölçenýän mahaly beýniniň degişli sebitindäki nerwleri gezekli-gezegine işjeňleşdirdiler we sakladylar. Netijeler lateral parafasial sebit işjeňleşdirilende gan basyşyň ýokarlanýandygyny, saklananda bolsa peselýändigini görkezdi.
Gan basyşyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly nerwler simpatik nerw ulgamyna degişlidir. Ol bedendäki öz-özünden ýüze çykýan täsiri kadalaşdyrýar. Başgaça aýdylanda ol, bedende howpa jogap hökmünde döräp bilýän  «ur ýa-da gaç» ýagdaýyna jogapkärdir. Alymlar şeýle hem bu nerwleriň işjeňliginiň peselmeginiň güýçli dem çykaryşy saklaýandygyny, damar diwarlaryny ýumşadýandygyny, şeýlelikde gan basyşynyň kadaly ýagdaýa  gelmegine mümkinçilik berýändigini bellediler.


şu gün 00:57
1.4k+

Demrewe garşy sanjym infarkt howpuny 32% peseldýär

Amerikanyň Kardiologiýa kollejiniň ýyllyk ylmy maslahatynda hödürlenen täze maglumatlara görä, demrewe garşy sanjym almak ýürek-damar keselli adamlarda infarkt döremek howpuny 32% peseldip biler. Alymlar bu netijäni gazanmak üçin ABŞ-yň ateroskleroz (damarlaryň daralmagy) keselli 246 müňden gowrak ýaşaýjysynyň maglumatlaryny öwrendiler...

düýn 15:20
2.5k+

Hytaýda ysmaz keselli adamlara niýetlenen beýni implantyny söwda maksatly ulanmaga rugsat berildi

Hytaý häkimiýetleri Neuracle Technology (Shanghai) kompaniýasy tarapyndan işlenip düzülen ilkinji inwaziw (kelleçanak içine ýerleşdirilýän) «beýni-kompýuter» interfeýsini söwda maksatly ulanmaga rugsat berdi. Şeýle-de Hytaýyň Lukmançylyk önümleri boýunça milli müdirligi bu enjamy bazara çykarmak hukugyny tassyklady...

düýn 07:47
1.8k+

Alymlar B2 witamininiň çiş öýjüklerini halas edip biljekdigini anykladylar

Adatça öýjükleri zeperlenmelerden goramaga kömek edýän B2 witamini, şol bir wagtyň özünde rak öýjükleriniň hem janly galmagyna ýardam berip biler. Ýulius Maksimilian adyndaky Wýursburg uniwersitetiniň Rudolf Wirhow merkeziniň alymlarynyň gelen bu netijesine esas bolan barlag hakda Nature Cell Biology žurnalynda çap edildi...

21.03.2026 15:40
5.3k+

Awstraliýaly bir adam rak keselinden ejir çekýän iti üçin ChatGPT ulanyp mRNA sanjymyny döretdi

Awstraliýaly IT telekeçisi Pol Koningem standart bejergi netije bermänsoň, öz iti Rozi üçin synag mRNA sanjymyny işläp düzdi. Olar baradaky wakany The Australian gazeti gürrüň berdi. 2024-nji ýylda inženerçilik...