Alymlar ýokary gan basyşy beýni sütüniniň işleýşi bilen baglanyşdyrýarlar

  • 18.01.2026 19:37
  • 4.3k+

Alymlar beýni sütüniniň bir böleginiň ýokary gan basyşa we gipertoniýanyň güýçlenmegine täsir edip biljekdigini anykladylar. Munda gürrüň bedendäki awtomatik proseslere jogapkär bolan nerw toplumynyň lateral parafasial sebiti (LPA) hakynda barýar diýip, Daily Mail habar berýär.

LPA bedendäki dem alyş, iýmit siňdiriş we ýürek urşy ýaly funksiýalary dolandyrýar. Şeýle hem, ol gülen hem güýçli üsgüren wagtyň işjeňleşýär.
Täze Zelandiýadan alymlar bu sebitiň gan damarlarynyň daralmagyna sebäp bolýan nerw işjeňliginiň gan basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini anykladylar. Olar barlaghana tejribelerinde gan basyşynyň ölçenýän mahaly beýniniň degişli sebitindäki nerwleri gezekli-gezegine işjeňleşdirdiler we sakladylar. Netijeler lateral parafasial sebit işjeňleşdirilende gan basyşyň ýokarlanýandygyny, saklananda bolsa peselýändigini görkezdi.
Gan basyşyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly nerwler simpatik nerw ulgamyna degişlidir. Ol bedendäki öz-özünden ýüze çykýan täsiri kadalaşdyrýar. Başgaça aýdylanda ol, bedende howpa jogap hökmünde döräp bilýän  «ur ýa-da gaç» ýagdaýyna jogapkärdir. Alymlar şeýle hem bu nerwleriň işjeňliginiň peselmeginiň güýçli dem çykaryşy saklaýandygyny, damar diwarlaryny ýumşadýandygyny, şeýlelikde gan basyşynyň kadaly ýagdaýa  gelmegine mümkinçilik berýändigini bellediler.


26.02.2026 12:35
5k+

Pes yşyklandyryşda görejiň kiçelmegi köpçülikleýin şowakörlüge getirýär

​XXI asyrda şowakörlügiň köpçülikleýin ýaýramagyny şu wagta çenli köpler ekrana seredilýän wagtyň artmagy — ilki kompýuterler, soňra bolsa smartfonlar we planşetler bilen baglanyşdyrýardylar. Emma täze ylmy barlaglar bu aýdylanlara garşy çykyp, meseläni adamlaryň ýaşaýan ýapyk binalaryna mahsus bolan pes yşyklandyryş şertlerinde gözüň dowamly dartylmagy bilen baglanyşdyrýarlar...

23.02.2026 18:12
5.6k+

Barlagçylar ýetginjekleriň was-waslygyny süýji içgilerden görýärler

Düzüminde şekeriň mukdary ýokary bolan içgiler bilen ýetginjeklerdäki was-waslyk alamatlarynyň arasynda arabaglanyşyk bar. Muny Bornmut uniwersitetiniň we Beýrutdaky Liwan amerikan uniwersitetiniň alymy doktor Karim Halediň ýolbaşçylygyndaky täze barlag ýüze çykardy diýip, Medical Xpress žurnaly habar berýär...

22.02.2026 17:06
2.2k+

Ýaponiýada Parkinson keselini bejerýän ilkinji derman bölekleýin tassyklanyldy

Ýaponiýada Parkinson keselini bejermek üçin induksirlenen plýuripotent sütün öýjükleri (iPS-öýjükleri) esasynda işlenip düzülen derman serişdesini ulanmaga bölekleýin rugsat berildi. Bu barada Kioto uniwersitetiniň ýanyndaky iPS-öýjüklerini barlamak we ulanmak instituty habar berdi...

18.02.2026 15:44
2.7k+

Rumyniýada derman serişdelerine durnukly 5 müňýyllyk bakteriýa tapyldy

Rumyn alymlary Skerişoara gowagyndan häzirkizaman antibiotiklerine durnukly bolan gadymy bakteriýa ştammyny tapdy. Bu tapyndy barada «Frontiers in Microbiology» ylmy žurnalynda habar berilýär. Psychrobacter SC65A...