Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

  • 16.01.2026 15:17
  • 5.7k+

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy.

Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar.
Finke derýasy aranda aborigenleriniň dilinde Larapinta ady bilen hem bellidir.  Bu derýa 640 kilometrden hem gowrak uzalyp gidýän derýalaryň we kanallaryň ulgamydyr. Derýanyň akymy Demirgazyk territoriýanyň we Günorta Awstraliýanyň içinden geçýär. Materigiň merkezi böleginde gurak howa sebäpli derýanyň yzygiderli akymy ýok. Ýylyň köp böleginde ol aýratyn suw howdanlarynyň zynjyry ýaly görünýär.
Derýanyň ýaşy geologik maglumatlara, şemallanma ýagdaýynyň seljermesine we onuň töweregindäki çökündilerde we gaýalarda radionuklid derejesiniň ölçeglerine esaslanyp kesgitlenildi. Bu maglumatlar derýa ulgamynyň emele gelmegini  paleozoý eýýamynyň dewon (419–359 million ýyl mundan ozalky) ýa-da daş-kömür döwrüne (359–299 million ýyl ozalky) degişli diýip hasaplamaga esas berýär.


düýn 20:39
3.8k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

28.04.2026 23:08
2.5k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

28.04.2026 17:38
3.1k+

Daşky magnit meýdany bolmadyk täsin magnit döredildi

Daniýaly alymlar täsin bir material – hrom-pirazin (Cr(pyrazine)₃) atly magnit oýlap tapdylar. Onuň adaty magnitlerden esasly tapawutly tarapy, özünde magnit güýji bar bolsa-da, daşyna hiç hili magnit......

27.04.2026 23:19
5.2k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......