22 müň ýyl ozal Ýaponiýada piller ýaşapdyr: Olar ol ýere nähili düşüpdir we soň nirä ýitirim bolupdyr?

  • şu gün 10:47
  • 973

Alymlar ilkinji gezek Nauman piliniň gadymy DNK-syny seljerdiler. Bu pil Ýapon adalarynda ýaşan we takmynan 22 000 ýyl mundan ozal ýitip giden, göni gyýakly pilleriň bir görnüşidir. Iki jandaryň süňkleriniň genetiki seljermesine esaslanýan bu barlag Cell žurnalynda çap edildi.

Gürrüň Ýaponiýadaky müňlerçe galyndysy arkaly belli bolan Palaeoloxodon naumanni barada gidýär. Mitohondrial DNK seljermesi ýapon piliniň Germaniýadan we Hytaýdan tapylan gadymy piller bilen ýakyn garyndaşdyygyny görkezdi. Olaryň hemmesi bir genetiki topary emele getirýär.

"Biziň seljermämiz P. naumanni nesliniň örän irki döwürde — takmynan bir million ýyl mundan ozal — bölünip aýrylandygyny görkezýär. Bu bolsa ony bu topardaky iň irki şaha öwürýär" diýip, barlagçylar düşündirýärler.

Mundan öň alymlar Ýewraziýa Palaeoloxodon-ynda kelleçanagyň gurluşynyň iki görnüşini tapawutlandyrdylar: has ýönekeý (primitive) we birneme ösen görnüş. Ýapon pili irki, ýönekeý görnüşe degişlidi. Genetiki maglumatlar onuň Afrikada döräp, takmynan 0,78 million ýyl mundan ozal Ýewraziýada ýaýrap başlan nesliň ilkinji tolkunlarynyň biridini tassyklady.
Bu pilleriň bir bölegi Pleýstosen döwründe gury ýer köprüleri arkaly Ýapon arhipelagyna düşüpdir. Adalaryň üzňeligi bu pilleriň materikdäki garyndaşlaryndan has uzak ýaşamagyna mümkinçilik beripdir.

"Ýapon arhipelagy köplenç gadymy görnüşler üçin gaçybatalga bolup hyzmat edipdir. Bu üzňelik Nauman piline has gadymy görnüşdäki materik garyndaşlaryndan has uzak ömür sürmäge mümkinçilik berdi" diýip, awtorlar belleýärler.


şu gün 10:57
915

Alymlar ilkinji adamlaryň Awstraliýa haçan we nähili göçüp barandyklaryny anykladylar

Halkara alymlar topary Awstraliýa häzirki zaman aborigenleriniň we papuaslaryň ata-babalarynyň takmynan 60 000 ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýadan iki dürli göçüş ýoly arkaly gadymy Sahul yklymyna gelendigini anykladylar...

31.12.2025 08:57
6.4k+

Yrakda gowy ýagdaýda saklanyp galan 3000 ýyllyk küýzegärçilik ussahanasy tapyldy

Arheologlar Yrak Kürdüstanynda gadymy küýzegärçilik ussahanasyny ýüze çykardylar. «Journal of Archaeological Science» neşiri onuň takmynan 3000 ýyllyk ýaşyna garamazdan, örän gowy ýagdaýda saklanyp galandygyny habar berýär...

24.12.2025 14:00
5.5k+

Bretan kenarýakalarynda deňziň aşagyndan 7000 ýyllyk daş diwar tapyldy

Fransiýanyň deňiz arheologlary Bretan kenarýakalarynda dokuz metr çuňlukda biziň eramyzdan öňki 5000-nji ýyllarda gurlan daş diwary tapdylar diýip, BBC habar berýär. Uzynlygy 120 metr, beýikligi bolsa takmynan 2 metr bolan bu desga Sen adasynyň golaýynda ýerleşýär...

22.12.2025 15:22
5.1k+

Atakama çölünde öň mälim bolmadyk öý haýwanynyň galyndylary tapyldy

Çiliniň günortasyndaky Atakama çölünde alymlar gadymy indeýler tarapyndan ösdürilip ýetişdirilen, öň mälim bolmadyk öý haýwanynyň galyndylaryny tapdylar. Geçirilen barlaglar bu haýwanlaryň lamalaryň we alpakalaryň ýakyn garyndaşydygyny, ýöne häzirki wagtda nesli kesilen düýegiller (camelids) maşgalasynyň aýratyn bir görnüşine degişlidigini görkezdi...