22 müň ýyl ozal Ýaponiýada piller ýaşapdyr: Olar ol ýere nähili düşüpdir we soň nirä ýitirim bolupdyr?

  • 02.01.2026 10:47
  • 6k+

Alymlar ilkinji gezek Nauman piliniň gadymy DNK-syny seljerdiler. Bu pil Ýapon adalarynda ýaşan we takmynan 22 000 ýyl mundan ozal ýitip giden, göni gyýakly pilleriň bir görnüşidir. Iki jandaryň süňkleriniň genetiki seljermesine esaslanýan bu barlag Cell žurnalynda çap edildi.

Gürrüň Ýaponiýadaky müňlerçe galyndysy arkaly belli bolan Palaeoloxodon naumanni barada gidýär. Mitohondrial DNK seljermesi ýapon piliniň Germaniýadan we Hytaýdan tapylan gadymy piller bilen ýakyn garyndaşdyygyny görkezdi. Olaryň hemmesi bir genetiki topary emele getirýär.

"Biziň seljermämiz P. naumanni nesliniň örän irki döwürde — takmynan bir million ýyl mundan ozal — bölünip aýrylandygyny görkezýär. Bu bolsa ony bu topardaky iň irki şaha öwürýär" diýip, barlagçylar düşündirýärler.

Mundan öň alymlar Ýewraziýa Palaeoloxodon-ynda kelleçanagyň gurluşynyň iki görnüşini tapawutlandyrdylar: has ýönekeý (primitive) we birneme ösen görnüş. Ýapon pili irki, ýönekeý görnüşe degişlidi. Genetiki maglumatlar onuň Afrikada döräp, takmynan 0,78 million ýyl mundan ozal Ýewraziýada ýaýrap başlan nesliň ilkinji tolkunlarynyň biridini tassyklady.
Bu pilleriň bir bölegi Pleýstosen döwründe gury ýer köprüleri arkaly Ýapon arhipelagyna düşüpdir. Adalaryň üzňeligi bu pilleriň materikdäki garyndaşlaryndan has uzak ýaşamagyna mümkinçilik beripdir.

"Ýapon arhipelagy köplenç gadymy görnüşler üçin gaçybatalga bolup hyzmat edipdir. Bu üzňelik Nauman piline has gadymy görnüşdäki materik garyndaşlaryndan has uzak ömür sürmäge mümkinçilik berdi" diýip, awtorlar belleýärler.


27.03.2026 16:06
4.7k+

Ýaponiýa iň mylakatly ilaty bolan ýurtlaryň sanawynda birinji orunda durýar

Ýaponiýa 26 ýurtdan 4600 adamyň arasynda geçirilen pikirsoraşmanyň esasynda Remitly amerikan kompaniýasy tarapyndan düzülen iň mykatly ilaty bolan ýurtlaryň reýtinginde birinji orny eýeledi....

22.03.2026 03:03
2.6k+

Patyşalar jülgesinde syýahatçylaryň iki müň ýyl öň galdyran ýazgylary tapyldy

Müsüriň Patyşalar jülgesinde barlagçylar takmynan iki müň ýyl ozal syýahatçylar tarapyndan galdyrylan gadymy diwar ýazgylaryny tapdylar. Hindi dillerindäki bu ýazgylary biziň eýýamymyzyň I–III asyrlaryna degişli diýip hasaplaýarlar...

17.03.2026 15:38
11k+

Ýapon alymlary pişikleriň ýere düşenlerinde näme üçin hemişe aýaklarynyň üstüne düşýändigini düşündirdiler

Ýaponiýanyň Ýamaguti uniwersitetiniň alymlary pişikleriň ýere düşenlerinde näme üçin aýaklarynyň üstüne düşýändigini düşündirdiler. Bu barlagyň netijeleri The Anatomical Record ylmy žurnalynda çap edildi. Bu ýagdaý haýwanyň oňurgasynyň aýratynlyklary bilen baglanyşyklydyr...

11.03.2026 14:45
5.7k+

2000 ýaşly Bagdat batareýasy häzir hem işleýän bolup çykdy

Käwagt bir ownujak närse tutuş bir döwür baradaky düşünjäni üýtgedip bilýär. Arheologlaryň we inženerleriň arasynda bir asyra golaý wagt bäri çekeleşiklere sebäp bolup gelýän, «Bagdat batareýasy» ady bilen meşhur bolan syrly tapyndy bilen hem hut şeýle ýagdaý ýüze çykdy...