Hytaýly alymlar Ýeriň aşaky mantiýasynda "superummanyň" bardygy baradaky çaklamany öňe sürdüler

  • 19.12.2025 10:02
  • 10k+

Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň (CAS) Guançžou Geohimiýa institutynyň professory Du Çžisýueniň ýolbaşçylyk edýän ylmy-barlag topary Ýeriň aşaky mantiýasynyň içinde ägirt uly ilkinji suw howdanynyň ýerleşip biljekdigini tejribe arkaly tassyklady.

Science žurnalynda çap edilen barlagyň netijeleri 660 kilometr çuňlukda “superummanyň” bolmagynyň mümkindigini görkezýär. Alymlaryň çaklamalaryna görä, bu suw planetamyzyň ýüzündäki ähli ummanlaryň umumy möçberiniň 8% -den 100% -ine çenlisini düzýär.

Zerur maglumatlary almak üçin, barlagçylar ilkinji gezek bu çuňlukdaky ekstremal şertleri: takmynan 23-32 GPa basyşy we 1273-2100 K ýokary temperaturany üstünlikli gaýtalan tehnologiýa platformasyny döretdiler.

Tejribeler brijmanit mineralynyň "suwy saklamak" ukybynyň temperaturanyň ýokarlanmagy bilen ep-esli artýandygyny görkezdi. Brijmanit iň irki kristallaşýan mineral bolup, mantiýanyň içindäkileriň ýarysyndan gowragyny düzýär. Şonuň üçin, Ýeriň "magma ummanynyň" iň gyzgyn fazasynda brijmanit öň pikir edilişinden has köp suwy tutup we saklap bildi.

Bu maglumatlara esaslanýan magma ummanynyň kristallaşma modeli magma ummanynyň gatandan soň irki aşaky mantiýanyň tutuş berk mantiýadaky iň uly suw howdanyna öwrülendigini görkezýär. Onuň potensial sygymy öň çaklanylyşyndan 5–100 esse uly bolup biler.


düýn 20:16
1.8k+

Taryhdaky ilkinji stomatolog: Altaý sebitinde stomatologik gatyşmanyň iň gadymy subutnamasy tapyldy

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Sibir bölüminiň Arheologiýa we etnografiýa institutynyň alymlary Altaýdaky Çagyrskaýa gowagynda ýaşy takmynan 59 – 60 müň ýyl bolan neandertal adamsynyň azy dişini tapdylar....

düýn 19:58
4.6k+

Alymlar goşmaça ukynyň ukusyzlykdan ýeten zyýanyň öwezini dolup biljegini-bilmejegini anykladylar

Alymlar ukusyz gijeden soň goşmaça uklamagyň ukusyzlygyň täsirini bölekleýin gowşadyp biler, ýöne onuň ýetiren zyýanynyň öwezini doly dolduryp bilmez diýen netijä geldiler. Nature Communications žurnalynda çap......

19.05.2026 23:28
2.4k+

NPJ: Plastik çäýnekler mikroplastikleriň bedene düşmegine sebäp bolýar

Awstraliýaly alymlar plastik çaýnekleriň suw gaýnadylanda millionlarça mikro we nanobölejikleri bölüp çykaryp biljekdigini anykladylar....

18.05.2026 13:49
2.7k+

Alymlar fiziki işjeňligiň duýgulara garaşylmadyk täsiriniň bardygyny anykladylar

Halkara alymlar topary fiziki işjeňligiň adamyň howsalasyny kemeltmäge ýa-da rahatlyk duýmaga kömek etmegindenem beter, energiýasynyň derejesini ýokarlandyrmaga has köp täsir edýändigini anyklady....