Astronomlar ilkinji gezek Günüň daşky serhediniň kartasyny çyzdylar

  • 17.12.2025 11:16
  • 2.7k+

Astronomlar ilkinji gezek Günüň atmosferasynyň daşky serhediniň — Alwen üsti (Alfvén surface) hökmünde tanalýan zolagyň yzygiderli iki ölçegli kartasyny düzdüler. Bu serhet Gün şemalynyň magnit tolkunlarynyň tizliklerinden geçip, yzyna dolanmaz ýaly Günüň täsirinden çykýan we planetalarara giňişlige ýaýraýan sebitidir.

Bu taslamanyň üstünde Garward-Smitson astrofizika merkeziniň (CfA) alymlary işlediler. Hünärmenler döredilen kartalary ýakyn aralykdaky ölçegler bilen utgaşdyryp, Günüň işjeňligi ýokarlanmaga başladygyça, bu serhediň hem has ulalýandygyny, çylşyrymlaşýandygyny we anyk görünýändigini anykladylar.
The Astrophysical Journal Letters žurnalynda çap edilen barlaglaryň netijeleri NASA-nyň Parker Gün zondunyň ýyldyzyň atmosferasynyň çuňluklaryna giren wagtynda alan maglumatlary arkaly barlanyldy.

"Alwen üstüniň has aşaky gatlaklaryndan alnan Parker zondunyň maglumatlary Gün täjiniň (corona) näme üçin beýle yssydygy ýaly möhüm soraglara jogap bermäge kömek edip biler. Ýöne bu soraglara jogap bermezden ozal, serhediň nireden geçýändigini anyk bilmelidiris" — diýip, CfA-nyň astrofizigi we makalanyň esasy awtory Sem Bedman düşündirýär.

Alnan kartalar we maglumatlar Günüň Ýere edýän täsiriniň modellerini kämilleşdirmäge, kosmos howasyny has takyk çaklamaga we galaktikadaky beýleki ýyldyzlaryň atmosferasynyň çylşyrymlylygyna has gowy düşünmäge mümkinçilik berer. Alymlar geljekde Günüň işjeňliginiň peseljek döwründe Gün täjini täzeden öwrenmegi meýilleşdirýärler.


şu gün 11:37
1.1k+

Her planetanyň öz owazy bar: NASA teleskop maglumatlaryny saza öwürdi

NASA-nyň hünärmenleri «Çandra» obserwatoriýasy tarapyndan alnan Ýupiter, Saturn we Uran planetalarynyň şekillerini owaz sazlaşygyna öwürdiler. Ýakynda bolup geçen planetalaryň parady döwründe ýygnalan bu ylmy maglumatlar sonifikasiýa arkaly audio görnüşine getirildi...

düýn 16:05
865

NASA geljekki Aý missiýalarynda «Vulcan» raketasyny ulanmagy göz öňünde tutýar

NASA agentligi geljekki Aý missiýalary üçin möhüm bölekleri üpjün etmekde United Launch Alliance kompaniýasyny saýlamagy meýilleşdirýär. Gürrüň «Vulcan» raketasynyň «Centaur V» diýlip atlandyrylýan ýokarky bölegi barada barýar...

düýn 15:46
1.9k+

Awstraliýada iň kiçijik opossumyň gizlin populýasiýasynyň yzlary tapyldy

Australian Zoologist ylmy žurnalynda çap edilen täze gözleg, Günorta Awstraliýanyň Ýork ýarym adasyndaky «Dhilba Guuranda-Innes» milli seýilgähinde kiçi girdenek opossumyň (Cercartetus lepidus) bolmagynyň mümkindigini görkezýär...

düýn 00:37
2.9k+

Solar Orbiter kosmos apparaty Günüň arka tarapyndan ilkinji suratlary ugradyp başlady

Solar Orbiter kosmos apparaty Günüň arka tarapynyň — Ýerden synlap bolmaýan sebitiniň şekillerini ugradyp başlady. Suratlar alymlaryň apparatyň orbitasyna esaslanyp, öňünden çaklan möhletlerinde gelip gowuşdy. Häzirki wagtda görüş burçy heniz 180 gradusa ýetmedik hem bolsa, alnan şekilleriň sag tarapynyň takmynan üçden iki bölegi eýýäm Ýerdäki teleskoplardan gizlin duran Gün sebitini görkezýär...