Astronomlar ilkinji gezek Günüň daşky serhediniň kartasyny çyzdylar

  • 17.12.2025 11:16
  • 2.7k+

Astronomlar ilkinji gezek Günüň atmosferasynyň daşky serhediniň — Alwen üsti (Alfvén surface) hökmünde tanalýan zolagyň yzygiderli iki ölçegli kartasyny düzdüler. Bu serhet Gün şemalynyň magnit tolkunlarynyň tizliklerinden geçip, yzyna dolanmaz ýaly Günüň täsirinden çykýan we planetalarara giňişlige ýaýraýan sebitidir.

Bu taslamanyň üstünde Garward-Smitson astrofizika merkeziniň (CfA) alymlary işlediler. Hünärmenler döredilen kartalary ýakyn aralykdaky ölçegler bilen utgaşdyryp, Günüň işjeňligi ýokarlanmaga başladygyça, bu serhediň hem has ulalýandygyny, çylşyrymlaşýandygyny we anyk görünýändigini anykladylar.
The Astrophysical Journal Letters žurnalynda çap edilen barlaglaryň netijeleri NASA-nyň Parker Gün zondunyň ýyldyzyň atmosferasynyň çuňluklaryna giren wagtynda alan maglumatlary arkaly barlanyldy.

"Alwen üstüniň has aşaky gatlaklaryndan alnan Parker zondunyň maglumatlary Gün täjiniň (corona) näme üçin beýle yssydygy ýaly möhüm soraglara jogap bermäge kömek edip biler. Ýöne bu soraglara jogap bermezden ozal, serhediň nireden geçýändigini anyk bilmelidiris" — diýip, CfA-nyň astrofizigi we makalanyň esasy awtory Sem Bedman düşündirýär.

Alnan kartalar we maglumatlar Günüň Ýere edýän täsiriniň modellerini kämilleşdirmäge, kosmos howasyny has takyk çaklamaga we galaktikadaky beýleki ýyldyzlaryň atmosferasynyň çylşyrymlylygyna has gowy düşünmäge mümkinçilik berer. Alymlar geljekde Günüň işjeňliginiň peseljek döwründe Gün täjini täzeden öwrenmegi meýilleşdirýärler.


düýn 23:37
2k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......

düýn 23:10
978

Fizikler taryhda ilkinji gezek bölejikleriň boşlukdan döreýşini hasaba aldylar

ABŞ-nyň Brukheýwen milli barlaghanasynyň fizikleri bölejikleriň wakuumdan nähili döräp bilýändigine ilkinji gezek janly şaýat boldular. Bu tejribe ýokary energiýaly protonlaryň biri-biri bilen çakyşdyrylýan......

düýn 19:23
3.1k+

Hytaýly alymlar göze zeper ýetirýän howply wirusy ýüze çykardylar

Hytaýdaky alymlar ölüm howply ýapyk görnüşli nodawirusy (CMNV) dowamly gipertoniki wirusly uweite sebäp bolujy hökmünde anykladylar, bu bolsa çişmä we gözüň içinde gan basyşyň ýokarlanmagyna sebäp bolýan......

18.04.2026 12:25
6.5k+

10 ýaşly gyzjagaz NASA haýyş bilen hat ýazdy

Kaela atly 10 ýaşly gyzjagaz NASA hat ýazyp, Plutonyň resmi taýdan ýene-de planeta hökmünde yglan edilmegini haýyş etdi. The Times of India neşiriniň habar bermegine görä, çaga tarapyndan ädilen bu mähirli we......