Astronomlar ilkinji gezek Günüň daşky serhediniň kartasyny çyzdylar

  • 17.12.2025 11:16
  • 2.7k+

Astronomlar ilkinji gezek Günüň atmosferasynyň daşky serhediniň — Alwen üsti (Alfvén surface) hökmünde tanalýan zolagyň yzygiderli iki ölçegli kartasyny düzdüler. Bu serhet Gün şemalynyň magnit tolkunlarynyň tizliklerinden geçip, yzyna dolanmaz ýaly Günüň täsirinden çykýan we planetalarara giňişlige ýaýraýan sebitidir.

Bu taslamanyň üstünde Garward-Smitson astrofizika merkeziniň (CfA) alymlary işlediler. Hünärmenler döredilen kartalary ýakyn aralykdaky ölçegler bilen utgaşdyryp, Günüň işjeňligi ýokarlanmaga başladygyça, bu serhediň hem has ulalýandygyny, çylşyrymlaşýandygyny we anyk görünýändigini anykladylar.
The Astrophysical Journal Letters žurnalynda çap edilen barlaglaryň netijeleri NASA-nyň Parker Gün zondunyň ýyldyzyň atmosferasynyň çuňluklaryna giren wagtynda alan maglumatlary arkaly barlanyldy.

"Alwen üstüniň has aşaky gatlaklaryndan alnan Parker zondunyň maglumatlary Gün täjiniň (corona) näme üçin beýle yssydygy ýaly möhüm soraglara jogap bermäge kömek edip biler. Ýöne bu soraglara jogap bermezden ozal, serhediň nireden geçýändigini anyk bilmelidiris" — diýip, CfA-nyň astrofizigi we makalanyň esasy awtory Sem Bedman düşündirýär.

Alnan kartalar we maglumatlar Günüň Ýere edýän täsiriniň modellerini kämilleşdirmäge, kosmos howasyny has takyk çaklamaga we galaktikadaky beýleki ýyldyzlaryň atmosferasynyň çylşyrymlylygyna has gowy düşünmäge mümkinçilik berer. Alymlar geljekde Günüň işjeňliginiň peseljek döwründe Gün täjini täzeden öwrenmegi meýilleşdirýärler.


düýn 14:59
689

NASA: «Artemis II» missiýasy gyzlary kosmosa uçmaga höweslendirdi

Kristina Kukuň gatnaşmagyndaky «Artemis II» missiýasy dünýä ýüzündäki ähli gyzlar üçin älem giňişligine barýan ýoluň zenanlar üçin hem açykdygy baradaky möhüm habar boldy. Munuň şeýledigi NASA-nyň orbitadaky......

11.05.2026 23:19
3.7k+

Alymlar 13-nji maýda Günüň ýüzünde täze güýçli partlamanyň boljakdygyny duýdurýarlar

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözlegleri institutynyň Gün astronomiýasy barlaghanasynyň hünärmenleriniň habar bermegine görä, Günüň ýüzündäki indiki güýçli partlama 13-nji maýda bolup geçer....

11.05.2026 15:59
1.8k+

NASA-nyň Mars synagyna gatnaşyjylar üzňelikde 200 gün geçirdiler

NASA tarapyndan guralan CHAPEA maksatnamasynyň ikinji tapgyryna gatnaşyjylar, Mars ekspedisiýasynyň şertlerini gaýtalaýan toplumyň içinde doly üzňelikde 200 günden gowrak wagt geçirdiler. Bu ylmy synag jemi......

10.05.2026 14:09
1.4k+

Alymlar dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny 10 mln ýyl öňe süýşürdi

ABŞ-dan paleontologlar dinozawrlaryň Ýer ýüzünde öňki çaklanylandan 10 million ýyl ir peýda bolan bolmagynyň mümkindigi baradaky netijä geldi. Geçirilen barlaglara görä, olaryň gelip çykyşy 250–240 million ýyl......