Paleontologlar Hytaýyň Týanýu Tebigy Taryh Muzeýiniň zat saklanýan ýerlerinde adaty bolmadyk açyş etdiler. Geçirilen barlagda öň mälim bolmadyk guş görnüşiniň köp sanly ýuwdulan daşlardan düwnüp ölendigini görkezýän galyndy tapyldy. Tapyndynyň takmynan 120 million ýyl ýaşy bar.
Açyşy gadymy guşlaryň beden yzyny saklan galyndylaryny öwrenýän alymlar ýüze çykardylar. Olaryň ünsüni irki Hek döwrüniň mahsus guşy bolan longipterikslere meňzeş, serçäniňki bilen deň kiçijik, dişli jandar çekdi. Alymlar onuň aşgazanynda daşlaryň bardygyny güman edip, kompýuter tomografiýasy (KT) barlagyny geçirdiler. Suratlar sekiz ýüzden gowrak ownuk gurluşyň aşgazanda däl-de, eýsem, guşuň bokurdagynda ýerleşendigini ýüze çykardy.
Jandara Chromeornis funkyi diýip at berildi.
"Biz bu guşuň bokurdagyndan sekiz ýüzden gowrak ownuk daş tapdyk, bu bolsa daş ýuwudýan guşlaryň ikinji aşgazanynda adaty bolşy ýaly bar bolan mukdardan ep-esli köpdür. Mundan başga-da, bu gurluşlaryň dykyzlygyna seretseň, olaryň ep-esli bölegi hakyky daş däl-de, palçyk ýa-da beýleki ýumşak materiallaryň bölekleridi. Bularyň hemmesi guşuň iýmitini gowy üwemek üçin bu daşlary ýuwutmandygyndan habar berýär" diýip, Çikagonyň Fildow muzeýiniň kuratory Jingmaý O'Konnor gürrüň berdi.
Barlagçylaryň çaklamalaryna görä, guş olary bir ýokanç kesel ýokuşandan soň ýuwdupdyr.
"Guşlar kesellänlerinde, köplenç, geň hereketleri edip başlaýarlar. Şonuň üçin biz bu Chromeornis funkyi jandarynyň haýsydyr bir infeksiýa ýokaşandan soň köp sanly ownuk daşlary ýuwdandyr diýip çaklaýarys. Belli bir wagtda guş olardan dynjak bolanda, bu daşlar dykylypdyr, netijede daş massasy onuň bokurdagyny petikläp, hromeornis bogulyp ölüpdir" - diýip, O'Konnor düşündirdi.
Onuň sözlerine görä, paleontologlaryň gadymy guşlaryň we dinozawrlaryň heläk bolmagynyň şeýle sebäbine ilkinji gezek duş gelmegi, bu Mezozoý döwrüniň haýwanlarynyň özüni alyp barşy baradaky bilimlerimizi ep-esli derejede giňeldýär.
