LHAASO obserwatoriýasynda işleýän hytaý alymlary gara deşikden we hemra ýyldyzdan ybarat ulgamyň – mikrokwazarlaryň zarýadly bölejikleri tizleşdiriji hökmünde hereket edýändigini anyklady. Bu obýektler Akmaýanyň ýolunda ýokary energiýaly kosmos şöhleleriniň gelip çykyşynda möhüm rol oýnap biler. Bu açyş barada Xinhua agentligi habar berdi.
“Ylmy gözleg diňe bir kosmos şöhleleriniň gelip çykyşynyň esasy mehanizmlerini açyp görkezmän, eýsem biziň gara deşigiň golaýynda bolup geçýän fiziki prosesler baradaky düşünjämizi giňeldýär” – diýip, agentlik LHAASO-nyň baş ylmy işgäri, Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi Sao Çženiň sözlerini getirýär.
Agentligiň maglumatlaryna görä, açyş köpden bäri dowam edýän ylmy meseläni – tas 70 ýyl bäri düşündirilmän galan kosmos şöhleleriniň energetika spektrinde “döwülmäniň” gelip çykyşyny çözmekde möhüm ädim boldy.
HHR-iň Ylymlar akademiýasynyň Ýokary energiýalaryň fizika institutyndan ylmy gözlegçiler bäş mikrokwazardan örän ýokary energiýaly gamma şöhlelenmesini hasaba aldy. Hususan-da, SS 433 ulgamynyň seljermesi onda protonlaryň energiýasynyň 1 PeW-den (petaelektronwolt) geçýändigini, ulgamyň her sekuntda goýberýän şöhlelenmesiniň güýjüniň bolsa 400 trln wodorod bombasynyň ýarylmagy bilen deňdigini görkezdi.
Alymlar mikrokwazarlaryň gara deşikleriň hemra ýyldyzyň maddasyny ýuwdup, örän tiz bölejik akymlaryny zyňan wagty emele gelýändigini belleýär. Alnan maglumatlar şeýle ulgamlaryň hasaba alnan şöhlelenmeleriň çeşmeleri bolup biljekdigini görkezýär.
