Massaçusets Tehnologiýa institutynyň (MIT) alymlary takmynan 4,5 milliard ýyl ozal, ýaş Ýeriň düzümini üýtgeden ägirt uly çaknyşykdan öň emele gelen «proto-Ýeriň» adaty bolmadyk galyndylaryny tapdylar. Barlagyň netijeleri Nature Geosciences žurnalynda neşir edildi.
Ylmy topar Grenlandiýadan, Kanadadan we Gawaý adalaryndaky lawalardan alnan gadymy jynslary öwrenip, olarda mantiýanyň çuň gatlaklaryna degişli materiallaryň bardygyny anyklady. Nusgalarda kaliý izotoplarynyň adaty bolmadyk gatnaşygy, hususan-da, kaliý-40 ýetmezçiligi ýüze çykaryldy. Bu bolsa tapylan materialyň Marsyň ululygyndaky meteorit bilen çaknyşykdan soň Ýeriň galan böleginde ýiten käbir himiki düzümleri saklap galandygyny görkezýär.
«Biz ägirt uly çaknyşykdan öň bar bolan örän gadymy Ýeriň bir bölegini görýäris. Bu geň galdyryjy, sebäbi Ýeriň ewolýusiýasynyň dowamynda şeýle irki yzlar doly ýok bolandyr öýdülýärdi», — diýip, MIT-iň Ýer we planetalar ylymlary kafedrasynyň dosenti Nikol Ni belleýär.
Barlagyň netijeleri tapylan materiallaryň geologlara belli bolan meteoritlerden hem-de häzirki zaman dag jynslaryndan düýpli tapawutlanýandygyny görkezýär. Hünärmenleriň pikirine görä, bu tapyndy — planetamyzyň asyl materialynyň saklanyp galan galyndylarynyň ilkinji göni subutnamasydyr.
«Alymlar meteoritleriň dürli toparlaryny deňeşdirip, Ýeriň asyl himiki düzümine düşünmäge synanyşýardylar. Emma biziň barlagymyz bu sanawyň doly däldigini görkezýär — biz henizem planetamyzyň gelip çykyşynyň köp taraplaryny öwrenmeli» diýip, Ni belleýär:
Bu açyş alymlara Ýeriň we Gün ulgamynyň beýleki planetalarynyň emele gelmeginde rol oýnan irki materiallary bir ýere jemlemäge mümkinçilik berer.
