IAEA-nyň we BSGG-niň bilermenleri Türkmenistana imPACT missiýasynyň saparyny amala aşyrdylar

  • 21.09.2025 20:36
  • 2.2k+

8–13-nji sentýabr aralygynda Aşgabatda we Daşoguz welaýatynda Atom energiýasy boýunça halkara agentligi (MAGATE), Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG) hem-de Rak kesellerini öwreniş halkara agentligi (MAIR) tarapyndan gurnalan imPACT syn missiýasy geçirildi.

Missiýa halkara hünärmenleri we milli hyzmatdaşlary birleşdirip, Türkmenistanda onkologiýa hyzmatyny kämilleşdirmäge gönükdirilen amaly maslahatlary taýýarlamagy maksat edindi. Programmanyň çäginde geňeşmeler, tehniki maslahatlaşmalar we rak keseliniň öňüni alyş we bejeriş ugurlary boýunça alnyp barylýan taslamalaryň işiniň seljermesi geçirildi. Şeýle-de gatnaşyjylar saglygy goraýyş ulgamynyň sanly özgertmelerini we ilkinji, ýöriteleşdirilen hem-de stasionar derejelerde lukmançylyk kömeginiň utgaşdyrylyşyny öwrenip gördüler.
Aýratyn üns rak keseline garşy derman serişdeleriniň elýeterliligine — satyn alyş, üpjünçilik hem-de islegiň öňünden çaklanylmagyna gönükdirildi. Onkologiýa boýunça hünärmenleriň taýýarlanylmagy we bu ugurda bilimiň hilini ýokarlandyrmak meseleleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Missiýanyň düzüminde ähli ugurlar boýunça hünärmenler işleşdi: irki anyklaýyş we öňüni alyş, diagnoz, hirurgiýa, himiýa we şöhle bejergisi, ýadro lukmançylygy hem-de paliatiw kömek. Şeýle toplumlaýyn çemeleşme näsaglaryň bejergi ýoly boýunça doly baha bermäge we ulgamdaky ejiz ýerleri ýüze çykarmaga mümkinçilik berdi.
Hünärmenler Onkologiýa ylym-kliniki merkezine (YKOM), Daşoguz onkologiýa merkezine, Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezine, Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetine, birnäçe ministrliklere we ylmy edaralara, şeýle hem raýat jemgyýeti guramalaryna bardylar. Şeýle-de BMG-niň ÝUNISEF, ÝUNFPA we BMGÖM ýaly edaralary bilen duşuşyklar geçirildi.

Missiýanyň ahyrynda ýokary derejeli jemleýji sessiýa geçdi. Onda ilkinji netijeler we strategik maslahatlar beýan edildi. Missiýa Türkmenistanda näsaga gönükdirilen, durnukly saglygy goraýyş ulgamyny döretmekde halkara hyzmatdaşlygynyň ähmiýetini nygtady.


düýn 07:51
5.3k+

Açlyk – beýnide: alymlar doýanyňdan soň hem ýene iýmek isleginiň sebäbini düşündirdiler

Iňlis alymlarynyň täze barlagy adamlaryň doýagarna nahar iýenlerinden soň hem näme üçindir ýene ýeňil-ýelpaý iýmitlerden ýüz öwrüp bilmeýändikleriniň sebäbini düşündirýär. Gündogar Angliýa we Plimut uniwersitetleriniň hünärmenleri öz geçiren barlaglarynda adam bedeni fiziki taýdan doýan hem bolsa, beýniniň iýmitleriň suratyndan we ysyndan täsirlenmegi dowam edýändigini ýüze çykardylar...

05.03.2026 11:32
4.3k+

Kanadaly ýigit gen redaktirlemesi arkaly seýrek duş gelýän keselden saplanan ilkinji adam boldy

Kanadanyň Britan Kolumbiýasy prowinsiýasynyň 19 ýaşly ýaşaýjysy Taý Sperl dünýäde DNK-nyň praým-redaktirlemesi tehnologiýasynyň kömegi bilen seýrek duş gelýän genetik keselden doly saplanan ilkinji näsag boldy...

26.02.2026 12:35
5.3k+

Pes yşyklandyryşda görejiň kiçelmegi köpçülikleýin şowakörlüge getirýär

​XXI asyrda şowakörlügiň köpçülikleýin ýaýramagyny şu wagta çenli köpler ekrana seredilýän wagtyň artmagy — ilki kompýuterler, soňra bolsa smartfonlar we planşetler bilen baglanyşdyrýardylar. Emma täze ylmy barlaglar bu aýdylanlara garşy çykyp, meseläni adamlaryň ýaşaýan ýapyk binalaryna mahsus bolan pes yşyklandyryş şertlerinde gözüň dowamly dartylmagy bilen baglanyşdyrýarlar...

23.02.2026 18:12
5.8k+

Barlagçylar ýetginjekleriň was-waslygyny süýji içgilerden görýärler

Düzüminde şekeriň mukdary ýokary bolan içgiler bilen ýetginjeklerdäki was-waslyk alamatlarynyň arasynda arabaglanyşyk bar. Muny Bornmut uniwersitetiniň we Beýrutdaky Liwan amerikan uniwersitetiniň alymy doktor Karim Halediň ýolbaşçylygyndaky täze barlag ýüze çykardy diýip, Medical Xpress žurnaly habar berýär...