Hytaý alymlary ilkinji gezek dinozawr ýumurtgalarynyň takyk ýaşyny kesgitledi

  • 15.09.2025 09:54
  • 5.5k+

Hytaý alymlary ilkinji gezek ýurduň merkezi böleginde tapylan dinozawrlaryň ýumurtgalarynyň ýaşyny takyk kesgitlemegi başardy. Science XXI neşiriniň maglumatlaryna görä, täze çemeleşme hek döwrüniň klimatyny has çuň öwrenmäge mümkinçilik berer.

Ýaşy kesgitlemek üçin täze çemeleşme ulanyldy. Daş-töwerekdäki jynslaryň ýaşyny kesgitleýän adaty usullardan tapawutlylykda, ol ýumurtga gabyklarynyň öz ýaşyny kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Usul uran-gurşun senelemesi diýlip atlandyrylýar.
Netijeler bu ýumurtgalaryň ýaşynyň 85 mln ýyla (1,7 mln ýyl ýalňyşlyk bolup biler) barabardygyny görkezdi. Işiň awtorlarynyň biri Bi Çžao täze usuly “atom sagatlary” bilen deňeşdirdi. Ýumurtga gabyklarynda az mukdarda uran saklanýar. Wagtyň geçmegi bilen uran tebigy ýagdaýda dargap, gurşuna öwrülýär. Alymlar lazeriň kömegi bilen gabyk bölejiklerini bugardyp, uran bilen gurşun atomlarynyň gatnaşygyny ölçedi, bu hem has ýakyn maglumatlary almaga mümkinçilik berdi.
Kesgitlenen ýaş ýumurtgalaryň giçki hek döwrüne degişlidigini görkezýär. Bu döwürde Ýerde dinozawrlaryň görnüşleriniň köpdürlüligine we olaryň köpelmek aýratynlyklaryna täsir edip bilen global sowama başlapdyr. 


düýn 09:06
1.9k+

Hytaý kosmos bilen Ýeriň arasynda maglumat alyşmakda täze rekord goýdy: sekuntda 120 gigabit

Hytaýly hünärmenler kosmos bilen Ýeriň arasynda lazer şöhlesi arkaly maglumat geçirmek boýunça nobatdaky synagy üstünlikli tamamladylar. Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň Aerokosmos maglumatlary instituty (AIR) maglumat geçirmegiň tizliginiň sekuntda 120 gigabite (Gbps) ýetendigini mälim etdi...

05.02.2026 16:20
7.1k+

Ispaniýada taryhda iň kiçijik dinozawrlaryň biri tapyldy

Ispaniýanyň demirgazygynda paleontologlar dinozawryň täze görnüşini — irki hek döwrüniň iň kiçi ornitopodlarynyň biri bolan Foskeia pelendonum diýlip atlandyrylan görnüşi ýüze çykardy. Bu jandaryň boýy ýarym metrden geçmeýär, emma onuň kelleçanagynyň gurluşy örän çylşyrymly we ewolýusion taýdan ösen bolup çykdy...

05.02.2026 02:03
2.5k+

Ýupiter «garnyny çekdi»: iň uly planeta ozal hasaplanyşyndan kiçi bolup çykdy

Gün ulgamynyň iň uly planetasy bolan Ýupiter soňky 50 ýylyň dowamynda kabul edilen ölçeglerinden birneme kiçi we polýuslarda has gysby bolup çykdy. Bu netijä Ysraýylyň Weýsman ylmy instituty tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän halkara alymlar topary NASA-nyň Juno zondundan alnan maglumatlary seljermek arkaly geldiler...

04.02.2026 11:00
5.4k+

Gün sowaşýar: onuň işjeňligi 2024-nji ýyldaky iň ýokary derejesinden 2–3 esse peseldi

Günüň işjeňligi durnukly peselme tapgyryna geçdi. Häzirki işjeňlik döwrüniň iň ýokary nokady 2024-nji ýylda doly geçildi diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary instituty habar berýär. Berilýän maglumatlardan çen tutsaň, ýakyn ýyllarda görkezijiler geçilen ýokary derejelerine gaýdyp gelmez...