Hytaý alymlary ilkinji gezek dinozawr ýumurtgalarynyň takyk ýaşyny kesgitledi

  • 15.09.2025 09:54
  • 5.5k+

Hytaý alymlary ilkinji gezek ýurduň merkezi böleginde tapylan dinozawrlaryň ýumurtgalarynyň ýaşyny takyk kesgitlemegi başardy. Science XXI neşiriniň maglumatlaryna görä, täze çemeleşme hek döwrüniň klimatyny has çuň öwrenmäge mümkinçilik berer.

Ýaşy kesgitlemek üçin täze çemeleşme ulanyldy. Daş-töwerekdäki jynslaryň ýaşyny kesgitleýän adaty usullardan tapawutlylykda, ol ýumurtga gabyklarynyň öz ýaşyny kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Usul uran-gurşun senelemesi diýlip atlandyrylýar.
Netijeler bu ýumurtgalaryň ýaşynyň 85 mln ýyla (1,7 mln ýyl ýalňyşlyk bolup biler) barabardygyny görkezdi. Işiň awtorlarynyň biri Bi Çžao täze usuly “atom sagatlary” bilen deňeşdirdi. Ýumurtga gabyklarynda az mukdarda uran saklanýar. Wagtyň geçmegi bilen uran tebigy ýagdaýda dargap, gurşuna öwrülýär. Alymlar lazeriň kömegi bilen gabyk bölejiklerini bugardyp, uran bilen gurşun atomlarynyň gatnaşygyny ölçedi, bu hem has ýakyn maglumatlary almaga mümkinçilik berdi.
Kesgitlenen ýaş ýumurtgalaryň giçki hek döwrüne degişlidigini görkezýär. Bu döwürde Ýerde dinozawrlaryň görnüşleriniň köpdürlüligine we olaryň köpelmek aýratynlyklaryna täsir edip bilen global sowama başlapdyr. 


düýn 13:40
2.3k+

Nemes matematigi 60 ýyllyk meseläniň çözgüdi üçin Abel baýragyny aldy

Nemes matematigi Gerd Faltings 1983-nji ýylda öňe sürlen Mordell çaklamasynyň subutnamasy üçin 2026-njy ýylyň Abel baýragynyň eýesi boldy. Bu barada «New Scientist» neşiri habar berýär. Bu çaklama 1922-nji ýylda Luis Mordell tarapyndan düzülipdi...

düýn 09:29
4k+

Panamada iň ownuk ýaprakly agaç tapyldy: görnüş derrew ýitmek howpy astynda diýlip yglan edildi

Smitson institutynyň botanikleri Panamada Clusia nanophylla atly täze agaç görnüşini resmi taýdan beýan etdiler. Bu ösümligiň taryhy 2000-nji ýylda Serro-Kolorado daglyk sebitinden başlandy, ýöne bilermenleriň onuň özboluşlylygyny tassyklamagy üçin 25 ýyl gerek boldy...

22.03.2026 12:31
5.8k+

Bizden 83 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýaşaýyş mümkinçilikli täze super Ýer tapyldy

Kosmos kartasynda, astronomik ölçegler boýunça örän golaýda täze bir gyzykly nokat peýda boldy. Ýerden 83 ýagtylyk ýyly uzaklykda alymlar adaty tapyndylardan düýbünden tapawutlanýan bir planetany ýüze çykardylar...

22.03.2026 08:03
1.7k+

Inženerler bir serwerde 110 günüň dowamynda Pi sanynyň 314 trillion sanyny hasapladylar

«StorageReview» barlaghanasynyň inženerler topary Pi sanyny hasaplamakda oturdan soňra 314 trillion sanyna ýetip, täze dünýä rekordyny goýdular. Ähli hasaplamalar ýeke-täk Dell PowerEdge R7725 serwerinde 110 günüň dowamynda bökdençsiz we täzeden ýüklenmesiz ýerine ýetirildi...