BSGG: depressiýa we was-waslyk her ýyl dünýä ykdysadyýetine $1 trln zyýan ýetirýär

  • 04.09.2025 12:02
  • 4.5k+

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy “Häzirki günde global psihiki saglyk” we “Psihiki saglygyň atlasy 2024” hasabatlaryny hödürledi. Olarda bütin dünýäde dürli psihiki bozulmalardan 1 milliarddan gowrak adamyň ejir çekýändigi aýdylýar.

Depressiýa we was-waslyk, beýlekiler bilen bir hatarda, dünýä ykdysadyýetine-de uly täsir edýär. Bu keseller her ýyl 12 milliard iş gününiň ýitmegine sebäp bolýar, bu bolsa 1 trillion dollar möçberde maliýe ýitgisine deňdir.
Şol bir wagtyň özünde, psihiki bozulmalary bolan adamlary bejermek üçin ýurtlaryň edýän çykdajylary düýpli tapawutlanýar. Gurply döwletler adam başyna 65 dollar, garyp ýurtlar bolsa 0,04 dollar töweregi sarp edýär.
Umuman alanyňda, psihiatrik kömegini maliýeleşdirmek üçin az pul bölünip aýrylýar: ortaça döwlet maliýeleşdirmesi umumy saglygy goraýyş býujetiniň 2%-ine barabar. Bu görkeziji 2017-nji ýyldan bäri üýtgänok.
BSGG ilatyň psihiki saglygyny berkitmäge uly üns bermäge çagyrýar, çünki oňa azyndan her sekizinji adam mätäç. Guramanyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýesus psihiki saglygy goramak gulluklarynyň ösdürilmeginiň jemgyýetçilik saglygy goraýşyň esasy wezipeleriniň biridigini belledi.
Zenanlara aýratyn üns bermek maslahat berilýär, çünki olar psihiki bozulmalara ýygy-ýygydan duçar bolýar.


26.02.2026 12:35
4.9k+

Pes yşyklandyryşda görejiň kiçelmegi köpçülikleýin şowakörlüge getirýär

​XXI asyrda şowakörlügiň köpçülikleýin ýaýramagyny şu wagta çenli köpler ekrana seredilýän wagtyň artmagy — ilki kompýuterler, soňra bolsa smartfonlar we planşetler bilen baglanyşdyrýardylar. Emma täze ylmy barlaglar bu aýdylanlara garşy çykyp, meseläni adamlaryň ýaşaýan ýapyk binalaryna mahsus bolan pes yşyklandyryş şertlerinde gözüň dowamly dartylmagy bilen baglanyşdyrýarlar...

23.02.2026 18:12
5.5k+

Barlagçylar ýetginjekleriň was-waslygyny süýji içgilerden görýärler

Düzüminde şekeriň mukdary ýokary bolan içgiler bilen ýetginjeklerdäki was-waslyk alamatlarynyň arasynda arabaglanyşyk bar. Muny Bornmut uniwersitetiniň we Beýrutdaky Liwan amerikan uniwersitetiniň alymy doktor Karim Halediň ýolbaşçylygyndaky täze barlag ýüze çykardy diýip, Medical Xpress žurnaly habar berýär...

22.02.2026 17:06
2.2k+

Ýaponiýada Parkinson keselini bejerýän ilkinji derman bölekleýin tassyklanyldy

Ýaponiýada Parkinson keselini bejermek üçin induksirlenen plýuripotent sütün öýjükleri (iPS-öýjükleri) esasynda işlenip düzülen derman serişdesini ulanmaga bölekleýin rugsat berildi. Bu barada Kioto uniwersitetiniň ýanyndaky iPS-öýjüklerini barlamak we ulanmak instituty habar berdi...

16.02.2026 14:19
4k+

Türkmen lukmanlary rak keseliniň öňüni almakda Sloweniýanyň öňdebaryjy tejribesi bilen tanyşdy

Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň hünärmenlerinden ybarat wekiliýet Sloweniýanyň ýatgynyň boýunjygynyň rak keselini irki anyklaýyş we öňüni alyş boýunça öňdebaryjy tejribesini öwrenmek üçin Lýublýana şäherine tanyşlyk saparyny amala aşyrdy...