2026-njy ýylda Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşigi milli kinematografiýanyň 100 ýyllygyny bellär. Bu baýramçylyga taýýarlygyň çäginde “Keşplerde ýaşaýan ykballar” atly dokumental-publisistik film taýýarlanylýar. Taslamaň ssenarisiniň awtory Öre Daşgynow, režissýory bolsa Rahymberdi Annagulyýew.
Filme türkmen kinematografistleriniň döredilen işlerini görkezýän arhiw kadrlary girer. Awtorlar režissýorlar, suratkeşler we operatorlar ýaly türkmen kino sungatynyň ösmegine goşant goşan adamlara hormatlaryny beýan etdiler. Şeýle hem filmde kino işgärleriniň durmuşyndaky iş pursatlaryny dikeldýän oýun sahnalary hem bolar.
Ilkinji ýyllaryň kynçylyklaryna garamazdan, türkmen režissýorlary hemişe tomaşaçylaryň göwnünden turjak, daşary ýurt kärdeşleri tarapyndan ykrar edilen filmleri döretmäge çalyşdylar. Öre Daşgynowyň belleýşi ýaly, bu milli kinematografiýanyň üstünlik gazanmagynyň esasy şertlerinden biri boldy.
Filmiň soňky bölegi kinematografiýanyň häzirki döwürde ösüşine bagyşlanar. Söhbetdeşlikler we çekişmeler Aşgabatda, Ahal we Balkan welaýatlarynda geçiriler.
Täze filmleriň aýratyn bölegi türkmen animasiýasynyň taryhyna bagyşlanar. Hususan-da meşhur animator Möjek Çaryýewiň “Böwenjik”, “Gedaý we husyt baý” we “Uçýan haly” ýaly eserleri görkeziler.
Türkmen kino sungatynyň doglan güni hökmünde 1926-njy ýylyň 7-nji fewraly hasap edilýär, şol gün Aşgabatda ýurduň durmuşyndan gürrüň berýän dokumental filmleri çykarýan kino fabrigi açyldy. Ilkinji doly metražly oýun filmi Oraz Täçnazarowyň “Batrak” poemasyndan ylham alnyp düşrilen “Men gaýdyp gelerin” filmi 1935-nji ýylda çykdy. Bu sessiz film bolup, intertitrlere eýe we režissýor Aleksandr Ledaşow tarapyndan düşürildi. Filmiň üstünlik gazanmagyndan soň, 1936-njy ýylda sesli görnüşe geçirildi we täzeden görkezildi. Baş rollary Nina Olşewskaýa, Alisattar Melikow we Kulluk Hojaýew ýerine ýetirdi.
1940-njy ýylda Ýewgeniý Iwanow-Barkow “Dursun” atly melodramany surata düşürdi, onda esasan türkmen aktýorlary, şol sanda Alty Garlyýew, Ata Durdyýew, Sary Garryýew, Külkişi Gulmyradow, Aman Gulmämmedow we Ata Durdyýew çykyş etdi.
