Paleontologlar deňiz süýrenijileriniň näbelli görnüşini tapdylar. Onuň gaňňyly baryp 1978-nji ýylda tapylypdy

  • 09.08.2025 14:48
  • 9.1k+

Paleontologlar irki ýura döwründe, takmynan, 183 million ýyl ozal ýaşap geçen plesiozawrlaryň - deňiz ýaşşerleriniň täze görnüşini tapdylar. Olaryň gaňňyllary 1978-nji ýylda Germaniýanyň Holsmaden känindäki Posidoniýa slanesinde tapylypdy, ýöne haýwanyň özboluşly aýratynlyklaryny jikme-jik öwrenmek ýaňy-ýakynda geçirildi.

Barlagyň netijeleri PeerJ žurnalynda çap edildi.
Täze görnüşe Plesionectes longicollum diýilýär. Ýaşşerleriň uzynlygy takmynan 3,2 metr bolupdyr. Boýnunyň uzynlygy 1,25 metr bolup, azyndan 43 oňurgadan ybarat bolupdyr, şonuň üçin latynça ady longicollum, ýagny "uzyn boýunly" diýmegi aňladýar. Ýaşşeriň guýrugy takmynan 81 santimetr bolupdyr.
Plesionectes longicollum - Holsmaden sebitinden tapylan iň gadymy pleziozawrdyr. Bu möhüm açyş deňizleriň ekoulgamlarynyň ewolýusiýasyna düşünmäge kömek edýär, ummanlarda ummasyz kislorod ýetmezçiligi başdan geçirilýär, ýagny  dünýäniň deňiz durmuşyna täsir eden anoksiki hadysa bolup geçýär diýip,  Polşanyň Ylymlar akademiýasyndan doktor Daniel Madzýa düşündirdi.
Posidoniýa slanesiniň emele gelmegi pleziozawrlaryň esasy ugurlaryny görkezýän, bu toparyň bäş görnüşini öz içine alýan örän oňat saklanyp galan deňiz galyndylary bilen tanalýar. Täze görnüşler sebitdäki deňiz süýrenijileriniň dürlüliginiň ozal pikir edilişinden has giňdigini görkezýär.
Mezozoý döwrüniň deňiz süýrenijileri - ihtiozawrlar, pleziozawrlar, pliozawrlar we mozazawrlar häzirki zaman hažžyklary bilen baglanyşyklydy. Olar seýrek tapylýar, şonuň üçin her täze açyş gadymy ummanlaryň durmuşyna düşünmek üçin möhümdir.


şu gün 02:55
138

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...

düýn 14:29
6.8k+

Alymlar 1949-njy ýylda Bermud adalarynda ýazga alnan geň sesiň syryny açdylar

Üstünden 77 ýyl geçeninden soň, Bermud adalarynda ýazgy edilen nämälim sesiň nireden çykanlygy belli boldy. Ol küýki kitiň aýdymynyň iň irki ýazgysy bolup çykdy. 1949-njy ýylyň 7-nji martynda «Atlantis» barlag gämisindäki alymlar Bermud adalarynyň kenarynda akustiki tejribeler geçirdiler...

düýn 09:10
1.6k+

Ýabany totyguşlar özara «gepleşikde» çylşyrymly sintaksis düzgünlerini ulanýarlar

Sary boýunly amazonlar (totyguşlaryň seýrek duş gelýän Amazona auropalliata görnüşi) ýabany tebigatda wokal duetlerini emele getirenlerinde çylşyrymly sintaksisi ulanýarlar. Bu barada Journal of Avian Biology neşiri habar berýär...

21.02.2026 15:50
4.5k+

Floridada kenara zyňylan girdenek kaşalotlarda bakteriýanyň nämälim görnüşleri ýüze çykaryldy

Floridanyň Atlantik uniwersitetiniň ýanyndaky Harbow-Branç okeanografiýa institutynyň hünärmenleri girdenek kaşalotlaryň organizmlerinde Helicobacter urugyna degişli, ylma ozal nämälim bolan üç sany bakteriýa genotipini tapdylar...