Paleontologlar deňiz süýrenijileriniň näbelli görnüşini tapdylar. Onuň gaňňyly baryp 1978-nji ýylda tapylypdy

  • 09.08.2025 14:48
  • 9.2k+

Paleontologlar irki ýura döwründe, takmynan, 183 million ýyl ozal ýaşap geçen plesiozawrlaryň - deňiz ýaşşerleriniň täze görnüşini tapdylar. Olaryň gaňňyllary 1978-nji ýylda Germaniýanyň Holsmaden känindäki Posidoniýa slanesinde tapylypdy, ýöne haýwanyň özboluşly aýratynlyklaryny jikme-jik öwrenmek ýaňy-ýakynda geçirildi.

Barlagyň netijeleri PeerJ žurnalynda çap edildi.
Täze görnüşe Plesionectes longicollum diýilýär. Ýaşşerleriň uzynlygy takmynan 3,2 metr bolupdyr. Boýnunyň uzynlygy 1,25 metr bolup, azyndan 43 oňurgadan ybarat bolupdyr, şonuň üçin latynça ady longicollum, ýagny "uzyn boýunly" diýmegi aňladýar. Ýaşşeriň guýrugy takmynan 81 santimetr bolupdyr.
Plesionectes longicollum - Holsmaden sebitinden tapylan iň gadymy pleziozawrdyr. Bu möhüm açyş deňizleriň ekoulgamlarynyň ewolýusiýasyna düşünmäge kömek edýär, ummanlarda ummasyz kislorod ýetmezçiligi başdan geçirilýär, ýagny  dünýäniň deňiz durmuşyna täsir eden anoksiki hadysa bolup geçýär diýip,  Polşanyň Ylymlar akademiýasyndan doktor Daniel Madzýa düşündirdi.
Posidoniýa slanesiniň emele gelmegi pleziozawrlaryň esasy ugurlaryny görkezýän, bu toparyň bäş görnüşini öz içine alýan örän oňat saklanyp galan deňiz galyndylary bilen tanalýar. Täze görnüşler sebitdäki deňiz süýrenijileriniň dürlüliginiň ozal pikir edilişinden has giňdigini görkezýär.
Mezozoý döwrüniň deňiz süýrenijileri - ihtiozawrlar, pleziozawrlar, pliozawrlar we mozazawrlar häzirki zaman hažžyklary bilen baglanyşyklydy. Olar seýrek tapylýar, şonuň üçin her täze açyş gadymy ummanlaryň durmuşyna düşünmek üçin möhümdir.


düýn 19:36
2.1k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...

düýn 14:07
1.6k+

Alymlar Aýda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler

Ostindäki Tehas uniwersitetiniň we Tehas A&M uniwersitetiniň hünärmenleri Aýda guruljak geljekki bazalarda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler. Geçirilen tejribeleriň dowamynda olara Aýyň topragynyň nusgasynda — regolitde bu ösümligi ösdürip ýetişdirmek we hasyl almak başartdy...

14.03.2026 16:16
1.9k+

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň döreýşini surata düşürdiler

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň — örän güýçli magnit meýdany bolan neýtron ýyldyzynyň döreýşine tomaşa etdiler. Bu açyş magnetarlaryň aşa ýagty täze ýyldyzlary energiýa bilen üpjün edýändigi baradaky 16 ýyllyk teoriýany tassyklady...

11.03.2026 15:23
8.4k+

Ýaponiýadaky täze açyş saçyň düşmegine garşy netijeli bejerginiň salgysyny berdi

Ýaponiýanyň RIKEN instituty we OrganTech biotehnologiýa kompaniýasynyň alymlary saçyň üznüksiz ösmegini üpjün edýän öýjükleriň ozal näbelli bolan görnüşini tapdylar. Barlagyň netijeleri Biochemical and Biophysical Research Communications atly ylmy žurnalda çap edildi...