Awstriýanyň Gras tehniki uniwersitetiniň Ýol ulaglarynyň howpsuzlygy institutynyň geçiren gözlegleri aýallaryň ýol-ulag hadysalarynda erkeklere garanyňda 1,6 esse köp ýagdaýda şikes alýandygyny görkezdi.
Hünärmenler Awstriýada 2012–2024-nji ýyllar aralygynda bolan heläkçilikleriň maglumatlaryny seljerip, aýallaryň hatda pes tizlikdäki çaknyşmalarda-da, köplenç, agyr şikes alýandyklary baradaky netijä geldi. Şeýle ýagdaýlarda olar üçin çynlakaý şikes almak ýa-da heläk bolmak howpy iki esse artýar. Gursak, oňurga we el-aýaklar, aýratynam, 50 ýaşdan uly aýallarda iň ejiz bölekler hökmünde görkezildi.
Bilermenler bu meseläni onlarça ýyllaryň dowamynda howpsuzlyk standartlarynyň «ortaça statistiki erkegiň» görkezijileri esasynda işlenip düzülmegi bilen baglanyşdyrýar. Howpsuzlyk ýassyklaryndan başlap, kemerlere çenli ähli howpsuzlyk ulgamlary hut erkegiň beden gurluşyna laýyklykda taslanan. Awtoulaglary synagdan geçirmek üçin häzirki wagtda, esasan, erkek manekenleri ýa-da olaryň kiçeldilen görnüşleri ulanylýar.
«Kiçijik manekenleriň modelleri hakyky heläkçiliklerde görýän zatlarymyzy doly derejede görkezip bilmeýär» — diýip, taslamanyň utgaşdyryjysy Korina Klug belledi.
Häzirki bar bolan manekenler esasy biomehaniki tapawutlary göz öňünde tutmaýar:
- eginleriň gurluşyny we çanaklygyň giňligini;
- gursagyň göwrümini;
- myşsa we ýag massasynyň paýlanyşyny.
Şeýle-de, hünärmenler ýolagçy oturgyjynyň ýagdaýy bilen bagly bolan töwekgelçilige ünsi çekdi. Ýarym ýatan ýagdaýda oturlanda «suwasty gämi» (submarining) effekti ýüze çykýar, ýagny beden kemeriň aşagyndan sypyp gidýär we esasy agram çanaklygyň berk süňklerine däl-de, garnyň ýumşak dokumalaryna düşýär, bu bolsa, öz gezeginde, agyr içki şikeslere getirýär.
Alymlar adamyň wirtual biomehaniki modellerini ornaşdyrmagy, sazlap boljak howpsuzlyk kemerlerini işläp düzmegi hem-de sürüjileriň we ýolagçylaryň awtoulagda dogry oturmagy barada habarlylygyny güýçlendirmegi teklip edýär.
Euro NCAP (täze awtoulaglaryň näderejede howpsuzdygyny barlaýan esasy ýewropa guramasy) eýýäm degişli çäreleri görüp başlady we awtoulaglaryň howpsuzlygyny synagdan geçirende adamyň wirtual modellerini ulanmaga girişdi.
