BSGG ýalňyzlygy saglyk we jemgyýet üçin global howp diýip ykrar etdi

  • 03.07.2025 14:22
  • 2.7k+

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň sosial aragatnaşyk boýunça komissiýasy ýalňyzlygyň we sosial üzňeligiň ýaýrawy barada hasabat hödürledi. Hünärmenleriň hasaby boýunça, her altynjy adam diýen ýaly ýiti ýalňyzlyk duýgusyny başdan geçirýär, bu gönüden-göni saglygyň ýaramazlaşmagy bilen baglanyşyklydyr. Bu barada BSGG-niň metbugat-relizinde aýdylýar.

Guramanyň maglumatlaryna görä, ýalňyzlyk her ýyl, takmynan, 871 müň adamyň ölümine getirýär – bu sagatda, takmynan, 100 adama deň.
Komissiýanyň egindeş başlygy, ABŞ-nyň öňki baş sanitar lukmany Wiwek Merti ýalňyzlyga ilkinji gezek ulgamlaýyn çemeleşmäni talap edýän global mesele hökmünde garalýandygyny belledi. Hasabatda sosial aragatnaşyklary berkitmek boýunça strategiýa hödürlenýär. Bu, awtorlaryň pikiriçe, saglygy goraýyş, bilim we ykdysady ulgamlary gowulaşdyrmaga kömek edip biler.
BSGG ýalňyzlygy gürrüňdeşligiň ýetmezçilik etmek duýgusy, sosial üzňeligi bolsa aragatnaşygyň asla bolmazlygy hökmünde häsiýetlendirýär. Guramanyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýesus ýalňyzlygyň netijeleriniň hem aýry-aýry adamlara, hem umumy jemgyýete täsir edýändigini belledi. Ol sosial aragatnaşyklary, şol sanda aragatnaşygyň sanly görnüşini berkitmäge çagyrdy.
Ýalňyzlyk, esasan, ýetginjekleriň we pes girdejili ýurtlaryň ýaşaýjylarynyň arasynda duýulýar. 13 ýaşdan 29 ýaşa çenli adamlaryň 17 – 21%-i özüni ýalňyz duýýar. Pes girdejili ýurtlarda ýalňyzlyk sorag edilenleriň 24%-inde, barly ýurtlarda bolsa – 11%-inde hasaba alynýar.
Deslapky maglumatlara görä, sosial üzňelik garry adamlaryň, takmynan, üçden birine we ýetginjekleriň dörtden birine täsir edýär. Hususan-da, maýyp adamlar, migrantlar, bosgunlar we azlyklaryň wekilleri has ejiz hasaplanýar.
Hünärmenler ýalňyzlygy psihiki we fiziki saglygyň ýaramazlaşmagy, bilimde ýetişigiň 22% peselmegi, öndürijiligiň peselmegi we saglygy goraýyş ulgamyna düşýän agramyň ýokarlanmagy bilen baglanyşdyrýar.


28.08.2025 06:44
6.5k+

Hytaýda ilkinji gezek adama doňzuň öýkeni oturdyldy

Hytaýda alymlar topary ilkinji gezek genetiki taýdan üýtgedilen doňuzdan alnan öýkeni ölüm halyndaky hassa oturtdy. Organ şol bada bitişmezlik ýagdaýyny görkezmedi. Bu hem ylmy gözlegçileriň pikiriçe, haýwan organlaryny ksenotransplantasiýa üçin ulanyp boljakdygyny tassyklaýar diýip, Nature Medicine habar berýär...

22.08.2025 15:19
5.2k+

Dişleriň sagdyn bolmagy üçin: Russiýada düzüminde probiotikler bolan sakgyç döredildi

Seçenow uniwersitetiniň hünärmenleri probiotiklerden we prebiotiklerden düzülen çeýnelýän sakgyç döretdiler. Uniwersitetiň metbugat gullugynyň habaryna görä, täze önüme «Reteriks» diýlip at berildi. Onuň maksady – kariýesiň, gingiwitiň we beýleki stomatologik keselleriň töwekgelçiligini azaltmakdyr...

22.08.2025 08:21
4.7k+

Russiýaly alymlar pnewmoniýany we meningiti oýaryjyny dargadýan wirusy tapdylar

Sibir Ylymlar akademiýasynyň (SO RAN) Himiýa-biologiýa we fundamental lukmançylyk institutynyň hünärmenleri pnewmoniýa, meningit, sepsis döredýän we köplenç hassahanalarda giňden duş gelýän howply bakteriýany ýok edip bilýän täze wirus-bakteriofagy açdylar diýip, «Nauka v Sibiri» neşiri habar berýär...

18.08.2025 10:02
2.2k+

ABŞ-da düzgünleşdiriji dowamly öýken keselini bejermek üçin ilkinji derman serişdesini tassyklady

ABŞ-nyň Azyk önümleriniň hiline we derman serişdelerine gözegilik müdirligi (FDA) Insmed kompaniýasynyň mukowissidozsyz bronhoektazlary bejermek üçin niýetlenen Brinsupri dermanyny tassyklady. Bu dowamly öýken keseli dem alyş ýollarynyň öwezini dolup bolmajak zeperlenmesi, dowamly üsgülewük we nemiň  artykmaç bölünip çykmagy bilen utgaşýar diýip, Reuters ýazýar...