Britaniýanyň ARIA hökümet agentligi suwasty robotlaryň kömegi bilen Arktikanyň buz örtüginiň galyňlygyny saklamak we artdyrmak mümkinçiliklerini öwrenmek üçin 10 mln funt sterling (takmynan, $13,4 mln) bölüp berdi diýip, The Times habar berýär.
Taslama Kembrij uniwersitetinden doktor Şon Fisjerald ýolbaşçylyk edýär.
Geçen ýyl topar eýýäm synag geçirdi: buzuň üstünden gar gatlagy aýryldy, deşik burawlandy we nasos arkaly deňiz suwy çekilip, yzyna goýberildi. Şeýlelikde, buzuň üstünde 25 sm töweregi we astynda ýene şonça buz gatlagy emele geldi.
“Bu umytlandyryjy netijeler, ýöne kesgitli däl. Bize has ýokary hilli maglumatlar gerek” – diýip, Fisjerald aýtdy.
Alnan serişdeler kompýuter modellerini döretmäge, Wiktoriýa adasyndaky (Kanada) Kembrij-Beý sebitinde üç gyşda geçiriljek barlaghana we meýdan synaglaryna gönükdiriler. Şeýle-de, ylmy gözlegçiler ekologiýa töwekgelçiliklerine, tejribäniň ýabany tebigata zyýan ýetirip ýa-da mikroblary “boşadyp” bilmegine baha berer.
Eger taslama netijeli bolsa, alymlar buzy burawlamak we suwy ýüzüne çykarmak üçin 500 müň sany arzan robot ulanmagy meýilleşdirýär. Bu ýylda, takmynan, 10 mlrd dollara düşer.
Fisjerald bu pikiriň jedellidigini boýun alýar. Tankytçylar şeýle tehnologiýalaryň syýasatçylara zyňyndylary azaltmagy haýallatmaga bahana bolup biljekdigini duýdurýar. Pariž şertnamasyna görä, ýurtlar ýylamany 1,5-2°C derejede saklamaly.
Ozal klimatologlar eýýäm 2027-nji ýyla çenli Arktikada ilkinji gezek buzlugyň ýitmek hadysasynyň bolup biljekdigini çaklady.
