Alymlar Günorta ummanda ýaşaýşyň ozal näbelli görnüşlerini tapdylar

  • 20.06.2025 10:16
  • 4.6k+

Halkara alymlar topary Günorta Atlantikadaky Günorta Sandwiç adalarynyň golaýynda ozal bardygy belli bolmadyk özboluşly ekoulgamy tapdy.

Şmidt adyndaky Umman institutynyň Falkor gämisinde Ýeriň iň alys künjündäki adalar zynjyrynyň birine guralan çuň deňiz ekspedisiýasy 35 gün dowam etdi diýip, Science Alert habar berýär.
Ekspedisiýa wagtynda topar suwasty ýertitremelerine, tupanly şemallara, belent  tolkunlara we aýsberglere duş geldi, şeýle-de bolsa birnäçe möhüm açyşlary ýazga almagy başardy. Alymlar suwasty Hampbek dagynda sebitdäki iň pes gidrotermiki çeşmeleriň gapdalynda, takmynan, 700 metr çuňlukda açyk gyzyl reňkli merjen bagyny tapdylar. Çeşmäniň iň uly turbasynyň beýikligi dört metre ýetýärdi. Bu ýerde deňiz balykgulaklary we deňiz žýoludlary ýaşaýardy.
Bular Kwest kalderasynyň demirgazyk-gündogaryndaky ýeke-täk barlag geçirilen gidrotermiki çeşmelerdir.

"Bu çeşmeleriň tapylmagy ajaýyp pursatdy, sebäbi olar bu ýerde öň hiç wagt görülmändi" – diýip, Plimut uniwersitetinden gidrograf Jenny Geýls belledi.

Tapyndylaryň arasynda 268 metr çuňlukda surata düşürilen goložaber mollýusklary, parazit küregaýak leňňeç şekilli makrurus balygy we Sonders Istiň ýanynda 650 metr çuňlukda kindiwanja deňiz hyýary bardy. Iki ýyl mundan ozal açylandan bäri alymlaryň gözünden sypan Akarotaxis aff ajdarha balyk ilkinji gezek surata düşürildi.

"Ekspedisiýa ummanyň iň çet we biologiki taýdan baý ýerleriniň birine göz aýlamaga mümkinçilik berdi" – diýip, deňiz biology Mişel Teýlor mälim etdi.


düýn 08:37
2k+

Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler...

29.01.2026 20:16
2k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...

29.01.2026 18:18
7.5k+

Matematik alym tas iki asyrdan bäri çözülmeze dönen deňlemäni çözdi

Russiýaly matematik Iwan Remizow differensial deňlemeler nazaryýetine degişli bolan we 190 ýyldan gowrak wagt bäri analitiki usul bilen çözüp bolmaýar diýlip hasaplanan meseläniň çözgüdini tapdy. Habarda häzirki zaman ylmynyň esasy gurallarynyň biri bolan üýtgeýän koeffisiýentli ikinji tertipli differensial deňlemeler barada gürrüň gidýär...

28.01.2026 18:38
6.4k+

Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşynyň içinde 40 mln ýyl ozal gatap galan garynja tapyldy

Fridrih Şiller adyndaky Ýena uniwersitetiniň alymlary ýantar daşynyň içinde 40 million ýyl ozal gatap galan garynjany tapdy. Bu tapyndy meşhur nemes şahyry Iogann Wolfgang fon Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşy öwrenilen wagty ýüze çykaryldy...