Kosmosda emeli Gün tutulmasynyň ilkinji suraty iberildi

  • 19.06.2025 14:02
  • 6.5k+

Ýewropa kosmos agentligi Proba-3 missiýasyndan alnan, Ýeriň orbitasynda döredilen emeli Gün tutulmasyny görkezýän ilkinji suraty çap etdi.

Proba-3 missiýasy 2024-nji ýylyň dekabrynda başlandy. Onuň maksady – Gün koronasyny, ýagny ýyldyzyň atmosferasynyň daşky we iň yssy gatlagyny öwrenmek. Koronanyň temperaturasy millionlarça derejä ýetýär, ol Gün ýeliniň we Ýerdäki geomagnit tupanlaryna we polýar  ýalkymyna sebäp bolýan massa zyňyndylarynyň çeşmesi hasaplanýar.


Korona Gün doly tutulanda, Aý Günüň diskini doly ýapanda görünýär. Proba-3 iki emeli hemra arkaly bu täsiri döredýär. Olaryň biri Occulter emeli Aýyň ornuny tutýar we Günüň öňüni tutýar. Ikinjisi, Coronagraph - bu kölegede korona gözegçilik edýär.
Ýerden alnyp barylýan gözegçiliklerden tapawutlylykda, Proba-3 Gün tutulmasyny her 19,6 sagatdan geçirip, hersini alty sagat dowam etdirip biler.
Hünärmenleriň pikiriçe, alnan maglumatlar toparlaýyn uçuş tehnologiýasynyň artykmaçlyklaryny görkezýär. Ol detektora ýetýän "dagynyk" ýagtylygyň mukdarynyň ep-esli azalmagy sebäpli, adaty koronagraflara garanyňda, koronanyň garamtyl gurluşlaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýär.


19.02.2026 09:05
1.7k+

Perseverance barlaglary Marsyň öň çygly we maýyl bolandygyny tassyklady

Marsyň ýüzünde geçirilen barlaglar milliardlarça ýyl ozal bu planetanyň öň çaklanylyşy ýaly buz bilen örtülmän, gaýta maýyl we çygly bolandygyny görkezdi. Munuň özi «Nuh eýýamy» diýlip atlandyrylýan döwürde (takmynan 4,1–3,7 mlrd ýyl ozal) Marsda äpet suw howdanlarynyň we derýalaryň bolandygyny çaklamaga doly mümkinçilik berýär...

18.02.2026 15:45
3.6k+

Özbegistan 2028-nji ýyla çenli ilkinji ylmy hemrany we kosmonawty uçurmaga taýýarlanýar

Özbegistan 2028-nji ýylda 6U görnüşli ilkinji ylmy hemrasyny uçurmagy meýilleşdirýär. Bu hemra türki halklaryň görnükli astronomy, matematigi, akyldary we şahyry Mirzo Ulugbegiň hormatyna atlandyrylar. Şeýle hem Respublikada ýurduň ilkinji kosmonawtyny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar...

18.02.2026 12:14
4.3k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

18.02.2026 12:01
8.1k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...