Arheologlar Biskaý aýlagynyň kenaryndan kitleriň azyndan bäş görnüşiniň süňklerinden ýasalan süňk gurallary tapdylar. Olaryň ýaşy 20 müň ýyl töweregi, diýmek, olar şunuň ýaly görnüşdäki gurallaryň iň gadymysydyr diýip, New Scientist neşiri ýazýar.
Fransiýanyň Žan Žores adyndaky Tuluza uniwersitetiniň Žan-Mark Petilýonyň ýolbaşçylygyndaky ýewropaly antropologlar topary 83 sany süňk guraly öwrendi. Artefaktlar Fransiýanyň günorta-günbataryndaky we Ispaniýanyň demirgazygyndaky 26 gowakdan tapyldy. Bular, esasan, naýzalar we saplaryň bölekleri. Megerem, olar ýabany öküzleri we demirgazyk keýiklerini awlamakda ulanylan bolsa gerek.
Ozal gurallaryň kit süňkünden ýasalandygy baradaky çaklama öňe sürülýärdi, ýöne bu gözçeni bilen kesgitlenmä esaslanýardy. Muny barlamak üçin alymlar kollageniň himiki seljermesini geçirdiler. Netijeler 71 predmetiň kit şekillileriň süňkünden ýasalandygyny tassyklady. Olardan 66-sy anyk bäş kit görnüşiniň süňkünden ýasalypdyr. Gurallaryň ýarysy diýen ýaly kaşalotyň süňklerinden, galanlary finwal kitinden, gök, çal we grenland kitlerinden ýasalan.
Ispaniýada tapylan iň köne nusganyň ýaşy 20 200 – 19 600 ýyl aralygyndadyr.
"Bizi geň galdyran zat, bu gurallaryň hemmesiniň bir döwre degişli däldigi: olaryň köpüsi 17 500-16 000 ýyl mundan ozalky döwre degişli. Bir hili "modanyň” täsiriniňem bardygyny güman edýäris. Ilki sanaýmaly nusgasy peýda bolan wagty olara gyzyklanma az bolupdyr, ýöne soň isleg artyp, önümçiligi birden ýokarlanypdyr, soňra-da birden kesilipdir" -diýdi Petilýon düşündirdi.
Kit awçylygy hakda gürrüň ýok - süňkler kenara zyňylan läşlerden ýygnalan bolsa gerek.
Barlagyň netijeleri Nature Communications žurnalynda tanyşdyryldy.
