Alymlar adamyň görüş ukybynyň biologik çägini anykladylar

  • 11.05.2025 22:41
  • 6.2k+

Ýewropaly we awstraliýaly alymlar adamyň hereket edýän zatlara berýän görüş reaksiýasynyň tizliginiň gözleriň işleýiş aýratynlyklary bilen çäklenýändgini anykladylar. Bu barada Berliniň tehniki uniwersitetiniň (TU Berlin) metbugat gullugyna salgylanyp, «TASS» agentligi habar berýär.

Berliniň tehniki uniwersitetiniň professory Martin Rolfsyň düşündirmegine görä, dünýäni duýmak diňe gözleriň duýgurlyk häsiýetlerine däl, eýsem olaryň hereketine hem baglydyr.
Bu ýerde «sakkada» diýlip atlandyrylýan hereketler göz öňünde tutulýar. Sakkadalar – bu adam bir zada üns berende, gözleriň öz-özünden we gaty tiz hereket etmegidir. Bu hereketler gözleriň torly bardasynyň (setçatkasynyň) iň duýgur bölegini wajyp obýekte çalt gönükdirmäge mümkinçilik berýär. Sakkadalar gaty tiz, onlarça millisekuntda bolup geçýär we adam muny aňşyrman galýar. Beýni şekiliň durnuklylygyny saklamak üçin, bu hereketleri «pozýar».
Professor Rolfs we kärdeşleri 18 bilen 40 ýaş aralygyndaky 70 meýletinçiniň gatnaşmagynda synag geçirdi. Synagda gatnaşyjylara ekranda hereket edýän garşylyklaýyn zolaklar görkezildi. Şol bir wagtyň özünde, alymlar gözleriň hereketini yzarlap, zolaklaryň hereket ugruny sakkadalaryň wagtyna görä sazlapdylar.
Netijede, şeýle ýagdaý ýüze çykdy: eger-de zolaklaryň hereketi gözleriň sakkadasyna gabat gelse, olar bu hereketi bütinleý görmeýärdiler. Olara zolaklar birden ýerinden başga bir ýere geçýän ýaly bolup görünýärdi. Bu bolsa hereketi görmegiň tizliginiň sakkadanyň tizligine we häsiýetine baglydygyny görkezýär. Ýagny, has çalt sakkadaly adamlaryň görüş reaksiýasy has ýokary bolýar.
Alymlar bu ýagdaýdan peýdalanyp, adamlaryň ýa-da haýwanlaryň hereket edýän zatlara näderejede tiz reaksiýa berýändigini çalt ölçemegiň mümkindigini belleýärler.


düýn 16:06
4.2k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...

düýn 15:22
4k+

Gadymky möjegiň iýmit galyndylary 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň DNK-syny öwrenmäge kömek etdi

Alymlar Sibir doňaklygynda gatap galan möjegiň aşgazanyndan tapylan et bölegini öwrenmek arkaly, takmynan 14,000 ýyl mundan ozal ýaşan tüýli kerkiň genomyny täzeden dikeltdiler. Iki aýlyk möjek çagasynyň zepersiz saklanan galyndylary 2011-nji ýylda Sibiriň demirgazyk-gündogaryndaky Tumat obasynyň golaýynda tapylypdy...

düýn 15:13
2.4k+

Tirannozawrlaryň ösüşi 40 ýyl dowam edipdir

Ýyrtyjylaryň daşlaşan süňklerini öwrenmek boýunça şu wagta çenli geçirilen iň uly seljermeden soň paleontologlar tirannozawrlaryň doglandan soň 40 ýyl töweregi ösmegi dowam etdirendikleri barada netijä geldiler diýip, TASS-yň habarynda aýdylýar...

16.01.2026 15:17
5.2k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...