Üstýurt düzlüginde möýüň täze görnüşi tapyldy: Karakumosa ustyurtica

  • düýn 16:26
  • 4.1k+

Özbegistanyň Garagalpagystan böleginde, Üstýurt düzlüginiň gündogarynda ylym üçin nätanyş bolan täze möý görnüşi ýüze çykaryldy. Möjek-möýler maşgalasyna degişli bolan bu täze görnüş baradaky maglumatlar Arachnology halkara ylmy žurnalynda neşir edildi. Ylmy dünýäsine täze goşulan bu möýe Karakumosa ustyurtica diýlip at berildi.

Görnüşiň adyndaky «Karakum» sözi onuň Garagum çöllügine degişlidigini äşgär edýär. Bu ýöne ýerden däl. Çünki 2020-nji ýylda alymlar Dmitriý Logunow we Aleksandr Ponomarýow tarapyndan bu urugyň ilkinji nusgalyk görnüşi (Karakumosa repetek) hut şol ýerden tapylypdy. Şeýlelikde möjek-möýleriň bu toparynyň Merkezi Aziýanyň çöllerine mahsus bolany üçin, tutuş urugyň adyna sebitiň geografik ýerleşişi berkidildi. Bellemeli tarapy, ozal Türkmenistanyň çäklerinde hem bu urugyň başga-da birnäçe görnüşlerine (Karakumosa badkhyzica we Karakumosa turanica) duş gelnipdi.

Üstýurtdan tapylan täze nusga 2025-nji ýylyň iýul aýynda ýygnaldy. Onuň morfologik we taksonomik aýratynlyklary Horezm Mamun akademiýasynyň doktoranty M.Bektursunowa tarapyndan professor I.Abdullaýewiň we Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň alymy Dmitriý Logunowyň gatnaşmagynda düýpli öwrenildi.

Bu täze tapyndydan soň, «Karakumosa» urugyna degişli mälim bolan görnüşleriň sany 19-a ýetdi. Alymlar bu açyşyň sebitiň haýwanat dünýäsini we Özbegistanyň biologik köpdürlüligini has giňişleýin öwrenmekde möhüm ädimdigini belleýärler.


düýn 17:29
3.2k+

HNGU-nyň talyp gyzy kükürtden boýag serişdesini almagyň tehnologiýasyny işläp düzdi

Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň talyby Maral Gullyýewa adaty kükürtden boýag serişdelerini almagyň tehnologiýasyny işläp düzdi. Bu oýlap tapyş Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Intellektual eýeçilik boýunça döwlet gullugy tarapyndan bellige alyndy...

düýn 10:56
1.1k+

Wera Rubin obserwatoriýasynyň ulgamy bir gijede 800 müň kosmos hadysasyny hasaba aldy

Wera Rubin adyndaky obserwatoriýanyň awtomat habar beriş ulgamy resmi taýdan işe başlady. Bu ölçegi ýeňil awtomobil bilen deň bolan LSST kamerasy bilen enjamlaşdyrylan iň uly ýerüsti astronomiýa taslamadyr. Kamera bir gijäniň dowamynda gijeki asmanyň müňe golaý suratyny almaga we iň kiçijik üýtgeşmeleri hem hasaba almaga ukyplydyr...

04.03.2026 16:19
4.2k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...

04.03.2026 16:01
1k+

Alymlar metandan dermanlyk madda almagy öwrendiler

Alymlar metany derman öndürmekde ulanyp boljak çylşyrymly himiki maddalara öwürmegiň täze usulyny işläp düzdüler. Bu baradaky barlag Science Advances žurnalynda çap edildi. Taslamanyň esasy üstünligi – taryhda ilkinji gezek metandan gönüden-göni dimestrol maddasynyň alynmagydyr...