Wera Rubin obserwatoriýasynyň ulgamy bir gijede 800 müň kosmos hadysasyny hasaba aldy

  • 06.03.2026 10:56
  • 1.5k+

Wera Rubin adyndaky obserwatoriýanyň awtomat habar beriş ulgamy resmi taýdan işe başlady. Bu ölçegi ýeňil awtomobil bilen deň bolan LSST kamerasy bilen enjamlaşdyrylan iň uly ýerüsti astronomiýa taslamadyr. Kamera bir gijäniň dowamynda gijeki asmanyň müňe golaý suratyny almaga we iň kiçijik üýtgeşmeleri hem hasaba almaga ukyplydyr.

Her täze şekil teleskopyň ilkinji gezek işe girizilen pursadynda alnan surat nusgasy bilen awtomat usulda deňeşdirilýär. Soňra ýörite algoritmler täze ýyldyzlaryň partlamalary, täze asteroidleriň peýda bolmagy ýa-da gara deşikleriň işjeňligi ýaly tapawutlary tapýarlar we wakalaryň görnüşini kesgitleýärler.

Şeýle üýtgeşmeler baradaky maglumatlar dünýäniň ähli künjegindäki astronomlara gönümel ugradylýar. Maglumatlaryň geçirilmegi bary-ýogy birnäçe minut wagty alýar.

Ulgam işiniň ilkinji gijesinde dürli wakalar barada 800 müňden gowrak habarnama hasaba aldy we ýaýratdy. Geljekde bu görkezijiniň bir gijede birnäçe millliona ýetmegine garaşylýar.

Gözlegçilere örän uly möçberdäki maglumatlar bilen işlemegi ýeňilleşdirmek üçin ýörite süzgüç ulgamy göz öňünde tutulypdyr. Ol wakalary görnüşine, ýagtylygyna we beýleki parametrlerine görä saýlamaga mümkinçilik berip, iň möhüm gözegçiliklere ünsi jemlemäge kömek edýär.

LSST ulgamynyň işe girizilmegi häzirki zaman astronomiýasynyň ösüşinde möhüm tapgyr boldy we alymlaryň arasyndaky ylmy maglumatlaryň çalşygyny çaltlandyrdy.


24.03.2026 16:50
1.6k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...

23.03.2026 13:40
3.4k+

Nemes matematigi 60 ýyllyk meseläniň çözgüdi üçin Abel baýragyny aldy

Nemes matematigi Gerd Faltings 1983-nji ýylda öňe sürlen Mordell çaklamasynyň subutnamasy üçin 2026-njy ýylyň Abel baýragynyň eýesi boldy. Bu barada «New Scientist» neşiri habar berýär. Bu çaklama 1922-nji ýylda Luis Mordell tarapyndan düzülipdi...

23.03.2026 09:29
5.3k+

Panamada iň ownuk ýaprakly agaç tapyldy: görnüş derrew ýitmek howpy astynda diýlip yglan edildi

Smitson institutynyň botanikleri Panamada Clusia nanophylla atly täze agaç görnüşini resmi taýdan beýan etdiler. Bu ösümligiň taryhy 2000-nji ýylda Serro-Kolorado daglyk sebitinden başlandy, ýöne bilermenleriň onuň özboluşlylygyny tassyklamagy üçin 25 ýyl gerek boldy...

22.03.2026 15:08
2.5k+

Marsda ilkinji gezek ýakut we sapfir emele getirýän mineral tapyldy

"Perseverance" mars apparaty Marsda ilkinji gezek korundyň — Ýer ýüzünde ýakut (rubin) we sapfirleriň emele gelmegine sebäp bolýan mineralyň spektral alamatlaryny ýüze çykardy. Bu yzlar Ýezero krateriniň gyrasyndaky dag jynslarynda tapyldy...