Takmynan, 100 million ýyl mundan ozal, gadymy Tetis ummanynyň ýuwaş-ýuwaşdan ýitip başlamagy dünýäde howa şertleriniň üýtgemegine, çölleriň döremegine we haýwanlaryň, şol sanda adamlaryň ata-babalarynyň hem göçüp gidýän ýollaryna uly täsir ýetiripdir. Bu barada «Nature Reviews Earth & Environment» žurnalynda çap edilen täze barlagda aýdylýar.
Halkara geologlaryň we klimatologlaryň toparynyň maglumatlaryna görä, Afrikanyň, Arap ýarymadasynyň we Hindistanyň demirgazyk tarapa hereketi bu materikleriň Ýewraziýa bilen çaknyşmagyna sebäp bolupdyr. Bu hadysa diňe bir geografiýany üýtgetmän, eýsem ummanlaryň akymlarynyň işine-de päsgelçilik döredipdir.
Takmynan, 30 million ýyl mundan ozal, öňki Tetis ummanynyň bolan ýerinde «gomfoter köprüsi» diýlip atlandyrylýan – Afrika bilen Ýewraziýanyň arasynda gury ýer geçelgesi emele geldi. Bu ýol arkaly, häzirki zamanyň adamlarynyň ata-babalaryny hem öz içine alýan haýwanlar göçüp başladylar. Şol döwürde, geljekki Sähranyň ýerleşjek ýerlerinde gurak we suwsuz zolaklar hem döräp ugrapdyr.
Barlagyň awtorlary Tetis ummanynyň ýitmeginiň Aziýadaky musson ýelleriniň güýçlenmegine sebäp bolandygyny belleýärler. Şeýle-de gündogar Afrikadaky ýerleriň kem-kemden guramagyna-da täsir edendigini aýdýarlar. Bu üýtgeşmeler Homo nesliniň ewolýusiýasyna hem täsir eden bolmaly.
