NASA howsalaly ýagdaý barada habar berdi – dünýä ummanlarynyň derejesi çaklanylandan has çalt beýgelýär. 2024-nji ýylda suwuň derejesi 0,59 sm ýokary galypdyr, emma çaklamada 0,43 sm diýlip garaşylýardy.
Bu ýagdaý kenarýaka sebitlerini uly howp astyna salýar – tupanlaryň köpelmegi, binalaryň we ýollaryň zaýalanmagy, eroziýa we tebigy ekoulgamlaryň ýitip gitmek howpuny döredýär.
Ummanlaryň derejesiniň beýgelmeginiň esasy sebäpleri – suwlaryň gyzmagy we buzlaryň eremegidir. Parnik gazlarynyň täsiri bilen emele gelýän ýylylygyň 90%-den gowragy ummanlar tarapyndan siňdirilýär, bu bolsa suwuň giňelmegine sebäp bolýar. Şeýle-de Antarktida her ýyl 150 milliard tonna, Grenlandiýa bolsa 270 milliard tonna buz ýitirýär. NASA-nyň berýän maglumatlaryna görä, bu mukdar, takmynan, 26 müň Eýfel diňiniň agramyna deňdir.
Eger-de dünýädäki ähli buzlar erese, ummanyň derejesi 59 metr ýokarlanar. Bu bolsa kenarýaka sebitlerde ýerleşýän şäherlere uly betbagtçylyklary getirip biler.
Ummanlaryň derejesiniň beýgelmegi 1993-nji ýyldan bäri barha tizlenýär. 2024-nji ýyldaky beýgelmäniň öňki çaklamalardan hem has ýokary bolmagy geň zat däl, sebäbi şol ýyl adamzat taryhynda hasaba alnan iň yssy ýyl bolupdy.
«Climate Center» atly täjirçilik däl guramanyň çaklamasyna görä, 2050-nji ýyla çenli ABŞ-da 4 million akr (takmynan, 16,2 müň inedördül kilometr) meýdan suwuň aşagynda galar.
