NASA tehniki näsazlyklar sebäpli Halkara kosmos stansiýasynda (HKS) galan iki astronawtyň gaýdyp geljek senesini resmi taýdan yglan etdi. «Boeing Starliner» kosmos gämisinde ýüze çykan meseleler sebäpli, Sunita Uilýams we Butç Uilmor meýilleşdirilen 10 güne derek stansiýada 9 aýlap galmaly boldular.
«Space.com» neşiriniň berýän maglumatlaryna görä, üç astronawtdan we bir kosmonawtdan ybarat «Crew-10» topary 12-nji martda Kennedi kosmos merkezinden ýerli wagt bilen sagat 19:48-de (Aşgabat wagty bilen 13-nji martda, sagat 05:48-de) uçuş amala aşyrar. Olar Aşgabat wagty boýunça 13-nji martda sagat 20:00-da HKS-a barar. Uilýams we Uilmor «Crew-9» ekipažy – ýagny amerikaly Nik Heýg we russiýaly Aleksandr Gorbunow bilen bilelikde Ýere gaýdyp geler. Olaryň kapsulasy 16-njy martda HKS-den aýrylar we şol gün giçlik Ýere gonar.
Mikrograwitasiýanyň täsiri sebäpli, olara uzak wagtlyk dikeldiş işleri garaşýar. Uzak wagtlap kosmosda galmaklyk bedene güýçli täsir edýär. Dartyş güýjüniň ýoklugy sebäpli astronawtlaryň myşsalarynyň massasynyň ýarysy, ýagny 50%-e golaýy ýitipdir. Mundan başga-da, süňkleriniň dykyzlygy ep-esli pese gaçypdyr. Şonuň üçin olar Ýere dolanan badyna özbaşdak ýöremäge ukyply bolmazlar diýip, «Daily Mail» neşiri habar berýär.
Lukmanlaryň çaklamasyna görä, olaryň dikeldişi, takmynan, 45 gün dowam eder we güýçli maşklary, ýörite berhizi hem süňkleri berkitmek üçin türgenleşikleri öz içine alar. Bu maşklar süňkleriň döwülmek we osteoporoz howpuny peseltmek üçin geçiriler.
Radiasiýa sebäpli, rak keseline uçramak howpy hem artýar. Dartyş güýji bolmadyk şertlerde ýürek-damar ulgamy adatdakysy ýaly işlemeýär, bu bolsa ganyň mukdarynyň azalmagyna we ýüregiň gowşamagyna sebäp bolýar. Şol sebäpden HKS-da bolýan astronawtlar günde 2 sagat türgenleşik geçirýärler. Emma bu hem bedene düşýän ýüküň peselmeginiň öňüni doly alyp bilmeýär. Şonuň üçinem astronawtlaryň hereket funksiýalaryny dikeltmegi we ýürek türgenleşikleri ýaly kyn dikeldiş prosesinden geçmegi zerurdyr.
Her bir astronawt üçin aýratyn dikeldiş maksatnamasy taýynlanar. Süňkleriň dykyzlygyny dikeltmek üçin, maşklar adamyň öz agramyndan 4,2 esse agyr ýük bilen ýerine ýetirilmeli. Bu hatda türgenler üçinem agyr proses bolup durýar. Süňkleriň doly dikeldilmegi birnäçe ýyla çekip biler, hatda käbir astronawtlar üçin bu asla mümkin däldir.
