Demirgazyk ýarym şarda süýji suwuň iň uly gorlary bolan Grenlandiýanyň buz galkany rekord tizlik bilen azalýar. 1980-nji ýyllardan bäri ol trillion tonnadan gowrak buz ýitirdi, soňky on ýylda bolsa ereme depgini alty esse güýçlendi diýip, Berknesiň Klimat gözlegleri merkeziniň norwegiýaly alymlary habar berýär.
Hünärmenler ýylda 230 mlrd tonna töweregi buzuň ýitmeginiň aýgytly pursat boljakdygyny belleýär. Bu ortaça global tenperaturanyň 3,4°C ýokarlanmagyna deň gelýär. 2024-nji ýylda planeta eýýäm Pariž şertnamasy tarapyndan kesgitlenen 1,5°C çäkden geçdi.
Alymlar klimat üýtgemeleriniň buz galkanynyň massasyna ýetirýän täsirine baha bermek üçin kompýuter modelirlemesinden peýdalandy. Olar ýeriň beýikliginiň we relýefiniň hem aýgytly rol oýnaýandygy baradaky netijä geldi: buz beýik ýerlerde diňe buz örtükleri galýança eremegini dowam etdirer diýip, The Chryoshere žurnaly ýazýar.
Buz galkanynyň eremegi diňe bir deňiz derejesiniň ýokarlanmagyna däl, eýsem ummanyň duzlulygynyň üýtgemegine-de getirer. Bu bolsa deňiz ýaşaýjylarynyň durmuşyna we deňiz ekoulgamlaryna howp salýar. Grenlandiýanyň buz örtüginiň doly eremegi deňiz derejesiniň ýedi metr ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.
