Siriýada arheologlar dünýäde iň gadymy elipbiýi tapdylar

  • 26.11.2024 13:36
  • 4.3k+

Jons Hopkins uniwersitetiniň arheologlary Siriýada elipbiý ýazuwynyň iň gadymy subutnamalaryny tapdylar. Umm-el-Marryň aramgähinde oýulyp ýazylan nyşanlar bilen toýun silindrleri tapyldy. Phys.org portalynyň habar berşi ýaly, tapyndy b.e.öň 2400-nji ýyla degişli hasap edilýär, bu bolsa häzire çenli belli bolan islendik elipbiýiň ýaşyndan 500 ýyl uludyr.

Maglumatlar radiouglerod seljermesi bilen tassyklandy.

“Öň, elipbiý Müsürde ýa-da ýakyn bir ýerde b.e.öň 1900-nji ýylda oýlanyp tapylan diýlip hasaplanylýardy. Ýöne bu artefaktlaryň ýaşy has uly we başga bir ýerden gelip çykýar. Bu bolsa elipbiýiň gelip çykyşynyň ozal pikir edişimizden düýbünden başgaçadygy barada çaklamaga esas döredýär” – diýip, arheologiýa professory Glenn Şwars düşündirdi.

Ylmy gözlegçiler oýulyp ýazylan nyşanlaryň gaplaryň içindäkini aňlatmak üçin “etiketka” hökmünde ulanylandygyny çaklaýarlar. Häzirlikçe tekstiň manysy açylmady.
16 ýyl dowam eden gazuw-agtaryş işleri alty skelet, altyn we kümüş şaý-sepler, keramika we aşhana gap-gaçlary ýaly beýleki tapyndylary-da ýüze çykardy.

“Elipbiý ýazuwy adamlaryň ýaşaýşyny, olaryň pikirlenişini we aragatnaşyklaryny üýtgetdi” – diýip, Şwars belledi.


06.02.2026 14:10
2.1k+

Gazagystanda Parfiýa we Wizantiýa degişli gadymy artefaktlar tapyldy

Gazagystanyň Aktau şäheriniň golaýynda arheologlar Parfiýa we Wizantiýa döwürlerine degişli bolan içi kümüş we mis teňňelerden doly küýzäniň üstünden bardylar. Gadymy Garakabak şäherçesiniň harabalaryndan tapylan bu gymmatlyklar Mangystau (öňki Maňňyşlak) sebtiniň häki bir çetki künjek däl-de, eýsem möhüm söwda merkezi bolandygynyň esasy subutnamasy diýlip atlandyrylýar...

03.02.2026 06:29
2.7k+

Paleontologlar Portugaliýada dili uzyn gadymy amfibiýany tapdylar

Portugaliýanyň Lorinýan formasiýasynda mundan takmynan 150 million ýyl ozal ýaşan we ozal nämälim bolan Nabia civiscientrix atly örän gadymy amfibiýanyň galyndylary tapyldy. Bu tapyndy dinozawrlaryň döwründen tä iň soňky buzluk eýýamyna çenli ýaşan, az öwrenilen we nesli kesilen Albanerpetontidae toparyna degişlidir...

02.02.2026 14:55
1.5k+

Gresiýada iň gadymy agaç gurallar tapyldy: olaryň 430 müň ýyllyk taryhy bar

Gresiýadaky kölleriň biriniň kenarynda dünýäde iň gadymy agaç zähmet gurallary diýlip ykrar edilen iki sany artefakt tapyldy. Tapyndylaryň ýaşy, takmynan, 430 müň ýyla deň diýlip çak edilýär diýip, Associated Press habar berýär...

29.01.2026 10:31
5.9k+

Ýewropada ýaşan adamlar 25 müň ýyl ozal hem ýüzlerçe km aralykda gatnaşyk saklapdyrlar

Arheologlar Merkezi Ispaniýada, gelip çykyşy häzirki Fransiýanyň çäklerine degişli bolan we tapylan ýerinden 700 kilometrden gowrak uzaklykdan getirilen daş gurallaryny tapdylar. Science Advances žurnalynda çap edilen ylmy işde bellenilişi ýaly, bu aralyk Ýewropanyň paleolit döwri üçin daş gurallarynyň daşalan iň uzak aralygy hökmünde tassyklanylýar...