Alymlar suw ýetmezçiligi meselesini “tans edýän damjalaryň” kömegi bilen çözmegi teklip edýärler

  • 14.03.2024 08:07
  • 11858
Alymlar suw ýetmezçiligi meselesini “tans edýän damjalaryň” kömegi bilen çözmegi teklip edýärler

Saud Arabystanyndaky Patyşa Abdylla adyndaky Ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň (KAUST) alymlary ýaglanan tekizlikde ýygnanýan suw damjalarynyň çylşyrymly “tanslary” ýerine ýetirýändigini anykladylar. "Çiriosyň effektine" meňzeş bu hereket gurak sebitlerde atmosferadan suw ýygnamagy çaltlaşdyrmakda ulanylyp bilner.

Adaty gaty tekizlikde jemlenen damjalar aşak gaçmak üçin ýeterlik massa ýygnaýança hereket etmän, oňa “ýapyşýarlar”. KAUST-yň alymlary ýukajyk ýagly örtügiň goşulmagy damjalaryň has çalt hereket etmegine we täzeleriniň ýygnanmagy üçin ýer boşatmagyna täsirini ýetirer diýip çak edýärler.
Synaglar onlarça mikrometrden birnäçe millimetre çenli ululykdaky ýygnanan damjalaryň öz-özünden birleşip, “tansa” başlaýandygyny görkezdi. Damjalar typýar we çalgy ýagy gutarýança ýylanlar ýaly towlanýar, şondan soň döwre gurap hereket edip başlaýar. Ýagy tekizlige gaýtadan paýlamak bilen, damjalar ýene “ýylan tansyny” dowam edýärler.
Gözlegiň ýolbaşçysy Markus Lin şeýle gürrüň berýär: "Deslap olar ýylan görnüşinde hereket etdiler, soňra töwerekleýin herekete geçdiler we ýene-de ýylanyň hereketine gaýdyp geldiler. Bu hereketler mikrometrden birnäçe santimetre çenli möçberdekäler amala aşmak bilen, birnäçe sagatlap dowam etdi".
"Çiriosyň täsiri" tekizligiň ýüzündäki dartyşlar ýüzüp ýören suw zireleriniň toplanmagyna sebäp bolýar. Mysal üçin, patragyň üstüne süýt guýsaňyz, olar bir-birine ýapyşyp başlar. Edil şonuň ýaly, ýagda toplanan damjalar bir-biri dartyp ugraýar. Uly damjalaryň hereketi olar kiçijiklerini özüne siňdirenlerinde çykýan energiýa bilen baglanyşyklydyr.
Alymlar, energiýa sarp etmezden, ýönekeý kondensasiýa arkaly howadan suwy netijeli alýan enjamlaryň süýji suwuň ýetmezçilik edýän sebitlerinde uly islegden  peýdalanjakdygyny bellediler. Damjalaryň tansyny optimizirlemek kondensatyň tizligini ep-esli ýokarlandyrar, diýmek, has netijeli suw ýygnamak ulgamlarynyň ösmegine sebäp bolup biler.


şu gün 17:06
3078

Şwesiýada bir atom galyňlygyndaky altyn list döredildi

Linçeping uniwersitetiniň (Şwesiýa) alymlary ilkinji gezek bir atom galyňlygyndaky altyn list döretdiler. Şeýle gurluş altyna täze häsiýetler berdi. Dürli ýurtlaryň alymlary atomyň galyňlygynda altyn listini döretmäge...

şu gün 15:06
2853

Alymlar plazma arkaly döwükleri bejermegi öwrendiler

Osaka uniwersitetiniň alymlary plazma şöhlelenmesi arkaly süňk döwükleriniň çalt bejerilmegine mümkinçilik berýän usul döretdiler. Hünärmenler tehnologiýany aýaklary döwülen laboratoriýa alakalarynda synagdan geçirdiler...

düýn 15:32
8244

Guşlar düýş görýärler. Alymlar ony "ýormagy" öwrendiler

Mail.ru-nyň habar bermegine görä, Buenos-Aýres uniwersitetiniň alymlary guşlaryň düýş görýändiklerini anykladylar we, hatda olara düşünmegi hem öwrendiler. Guşlar özboluşly beden agzasy - sesini özboluşly edýän...

düýn 15:20
6744

Inženerler adam derisinden zarýad alýan suw arassalaýjy oýlap tapdylar

Günorta Koreýadan we Hytaýdan inženerler topary adam derisinden zarýad almaga hem-de deňiz suwlaryny arassalamaga ukyply ykjam suw arassalaýjy süzgüji döretdiler. Pyýada ýöremek arkaly emele gelýän statiki elektrik...