Gündogar Antarktidada buzlugyň ereýiş tizligi kesgitlendi

  • 19.10.2022 07:55
  • 19577
Gündogar Antarktidada buzlugyň ereýiş tizligi kesgitlendi

Döwlet ylmy we amaly barlaglar birleşiginiň (CSIRO) awstraliýaly alymlary gündogar Antarktidada buzlugyň ereýşiniň tizligini kesgitlediler. Bu barada The Guardian gazeti anna güni habar berdi. 

Ekspertleriň maglumatyna görä, Denman şelf buzlugynyň ereýiş tizligi ýylda 70,8 mlrd tonna buza barabardyr. Uzak wagtlap gündogar Antarktida, Grenlandiýa bilen deňeşdirilende, ereme howpy az hasaplanýardy, ýöne bu barlag ýyly suwuň bu yklyma hem gelip ýetýändigini görkezdi.
CSIRO-nyň wekili Stiwen Rintoulyň tassyklamagyna görä, şeýle tendensiýa deňiz derejesiniň owal çak edilişinden has ýokarlanmagyna getirýär. Soňky 25 ýylyň içinde Dünýä ummany 7,5 sm ýokary galdy, deňeşdireňde tutuş XX asyrda suw bary-ýogy 17 sm galdy diýip neşir takyklaýar. 
Rintoulyň sözlerine görä, barlagçylaryň topary 2025-nji ýyla meýilleşdirilen ekspedisiýa wagtynda täze RSV Nuyina awstral ledokolynyň kömegi bilen goşmaça maglumatlary ýygnamaga umyt baglaýarlar. 
CSIRO-nyň we britan Sautgempton uniwersitetiniň dokladynda umman akymlarynyň ugruny üýtgetmegi sebäpli, XX asyryň birinji ýarymyndan bäri deňeşdireňde, Antarktidanyň gündogar kenarýakasynyň suwunyň temperaturasy 2-3 gradus ýokary galdy diýip, habar berilýär.  
Antarktida, soňky barlaglar esaslansaň, ýylda 155 mlrd tonna buzuny ýitirýär, bu bolsa beýleki dünýä buzluklarynyň eremegi bilen bilelikde dünýä ummanynyň derejesini ep-esli galdyrýar.  


12.11.2022 08:14
20784

BMG ýakyn 5 ýylda tebigy betbagtçylyklary öňünden duýdurýan ulgamy durmuşa ornaşdyrar

BMG 2027-nji ýyla çenli, adatdan daşary tebigy hadysalaryň ýaramaz netijelerini biraz ýumşatmak üçin, tebigy betbagtçylyklar hakynda öz wagtynda öňünden duýdurýan ulgamy tutuş dünýäde durmuşa ornaşdyrmagy meýilleşdirýär...

04.11.2022 12:28
12243

Alymlar dünýädäki has kislotaly ummany aýtdylar

Szimeý uniwersitetiniň Polýar we deňiz gözlegleri institutynyň halkara alymlar topary Demirgazyk buzly ummanyň kislotalanmagynyň beýleki ummanlara garanyňda üç-dört esse çalt bolup geçýändigini kesgitlediler. Alymlaryň...

12.09.2022 23:59
7212

Alymlar ummandaky duzuň konsentrasiýasy arkaly ygal mukdaryny çaklamagy öwrendiler

Ummandaky duzuň konsentrasiýasy gury ýerde ýagşyň nähili mukdarda ýagjakdygynyň möhüm görkezijisi bolup biler. Bu barada Bostondan Salient Predictions amerikan kompaniýasynyň gözleginde aýdylýar diýip, Bloomberg...

07.05.2022 09:05
12344

Hytaý dünýäde iň beýik meteostansiýany gurnady

Hytaý alymlary Ewerestiň gerşinde dünýäde iň beýik meteostansiýany gurnadylar. Ol 8800 metr belentlikde ýerleşýär. Ondan öňki iň beýik meteorologiýa stansiýasy 2019-njy ýylda amerikan-britan ekspedisiýasy tarapyndan...