Pensilwaniýa uniwersitetinden gözlegçileriň ýolbaşçylygyndaky halkara alymlar topary Antarktidada adaty bolmadyk radiosignallary ýüze çykardy. Bu signallar buz bilen örtülen yklymyň üstündäki howa şarlaryna ornaşdyrylan Antarctic Impulsive Transient Antenna (ANITA) detektory tarapyndan ýazga alyndy. «Physical Review Letters» žurnalynda çap edilen ylmy makalada aýdylmagyna görä, bu radiosignallar elementar bölejikleriň fizikasynyň häzirki wagtda kabul edilen kanunlaryna laýyk gelmeýär.
Adatça, ANITA neýtrino atly bölejikleriň buz bilen täsirleşende döredýän radiotolkunlaryny anyklamak üçin niýetlenendir. Ýöne bu gezek ýazga geçirilen signallar buzdan şöhlelenenok, tersine, ýeriň ýüzünden 30 gradus çemesi burç bilen aşakdan çykyp gelýärdi. Şeýle tolkunlar, adatça, ýeriň gatlaklary (gaýalar) tarapyndan siňdirilmelidi, emma beýle bolmady.
Geçirilen barlaglaryň netijesinde, alymlar bu signallaryň neýtrino bilen baglanyşykly däldigini aýtdylar. Neýtrinolar – zarýadsyz, tas agramsyz we maddalar bilen seýrek täsirleşýän bölejiklerdir. Ýüze çykarylan adaty bolmadyk signallar olaryň häsiýetlerine we häzirki zaman fiziki modellere gabat gelmeýär.
Alymlar bu signalaryň bize mälim bölejiklerden gelip çykýandygyny hem ret etdiler. Munuň üçin olar IceCube we Pierre Auger ýaly beýleki detektorlaryň maglumatlary bilen deňeşdirmeleri geçirdiler. Şol enjamlaryň hiç biri şeýle signallary belläp bilmändir.
Häzirki wagtda Wisseliň topary bu näbelli signallaryň gelip çykyşyny has çuňňur öwrenmek üçin täze detektory – PUEO enjamyny işläp düzýärler. Alymlar täze enjamyň heniz ylma belli bolmadyk bölejikleri ýa-da fiziki täsirleşmeleri açyp görkezjekdigine umyt bildirýärler.
